Akira Kurosawa: Samuraj kina, mistrz opowieści

11

Akira Kurosawa, urodzony 23 marca 1910 roku, to legendarny japoński reżyser, scenarzysta i producent filmowy, którego twórczość wywarła niezatarty wpływ na historię kina światowego. Przez sześć dekad kariery, od 1936 do 1993 roku, Kurosawa wyreżyserował 30 filmów fabularnych, osobiście angażując się w niemal każdy etap produkcji. Jego styl, charakteryzujący się śmiałością i dynamizmem, inspirowany kinem zachodnim, a jednocześnie głęboko zakorzeniony w japońskiej kulturze, przyniósł mu miano jednego z najbardziej wpływowych filmowców wszech czasów. Na [kwiecień 2024 roku] Kurosawa miałby 114 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024 roku] miałby 114 lat.
• Żona/Mąż: Yōko Yaguchi
• Dzieci: Syn Hisao, córka Kazuko
• Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta, producent
• Główne osiągnięcie: Międzynarodowe uznanie i wpływ na kino światowe, zdobywca Honorowego Oscara.

Życie prywatne Akiry Kurosawy

Rodzina

Akira Kurosawa pochodził z umiarkowanie zamożnej rodziny, będąc najmłodszym z ośmiorga dzieci. Jego ojciec, Isamu, był potomkiem samurajów z prefektury Akita i piastował stanowisko dyrektora niższej szkoły średniej w ramach Instytutu Wychowania Fizycznego Armii. Kluczową postacią w młodzieńczych latach Akiry był jego starszy o cztery lata brat, Heigo. Heigo pracował jako *benshi*, czyli narrator filmów niemy, co stanowiło fascynujące wprowadzenie młodego Akiry w świat teatru i cyrku. Niestety, brat Heigo w lipcu 1933 roku odebrał sobie życie. Ta tragiczna strata była dla Kurosawy głębokim ciosem. Doświadczenie to, jak również wydarzenia związane z wielkim trzęsieniem ziemi w Kantō w 1923 roku, gdy 13-letni Akira został przez brata zaprowadzony na spacer wśród ruin i zwłok, by nauczyć go konfrontacji ze strachem, miało znaczący wpływ na jego późniejszą twórczość i odwagę w ukazywaniu nieprzyjemnych prawd na ekranie.

Małżeństwo i dzieci

Swoją przyszłą żonę, aktorkę Yōko Yaguchi, Akira Kurosawa poznał w 1944 roku na planie filmu „Najpiękniejsza”. Yaguchi, będąc liderką grupy aktorek, często ścierała się z reżyserem w kwestii warunków pracy, co stanowiło początek ich znajomości. Ślub z Yōko Yaguchi odbył się 21 maja 1945 roku. Owocem tego związku było dwoje dzieci: syn Hisao, urodzony 20 grudnia 1945 roku, oraz córka Kazuko, urodzona 29 kwietnia 1954 roku. Rodzina stanowiła ważny element życia Kurosawy, choć jego intensywna kariera filmowa często wymagała od niego ogromnego poświęcenia.

Kariera zawodowa Akiry Kurosawy

Początki i rozwój

Zanim Akira Kurosawa na dobre związał się z branżą filmową, jego artystyczne aspiracje kierowały się w stronę malarstwa. Pracował dla lewicowej Ligi Artystów Proletariackich, jednak ostatecznie porzucił tę ścieżkę, uznając, że ruch ten zbyt dosłownie przenosił ideały polityczne na płótno, nie oferując mu możliwości zarobku. Karierę filmową rozpoczął w 1936 roku w studiu P.C.L. (późniejsze Toho). Kluczowym momentem było wygranie konkursu na asystenta reżysera, co zawdzięczał przekornemu esejowi na temat wad japońskiego kina. Jego mentorem został Kajirō Yamamoto, pod którego okiem Kurosawa pracował przy 17 filmach. Okres ten był niezwykle cennym czasem nauki, podczas którego zdobywał wszechstronną wiedzę na temat rzemiosł filmowych. Zadebiutował jako reżyser w 1943 roku filmem o tematyce judo pt. „Saga o dżudo” (*Sanshiro Sugata*). Pomimo pewnych problemów z cenzurą, która uznała go za zbyt „brytyjsko-amerykański”, debiut odniósł znaczący sukces komercyjny i krytyczny, zapowiadając talent młodego twórcy.

Przełomowe filmy i współpraca z Toshirō Mifune

Prawdziwym przełomem w karierze Akiry Kurosawy okazał się film „Pijany anioł” z 1948 roku. To właśnie w tym obrazie Kurosawa obsadził nieznanego wówczas aktora, Toshirō Mifune. Ta decyzja zapoczątkowała jedną z najbardziej legendarnych współpracy w historii kina, która zaowocowała powstaniem łącznie 16 wspólnych produkcji. Pisanie tekstów dla innych reżyserów stanowiło dla Kurosawy lukratywne zajęcie dodatkowe aż do lat 60. XX wieku.

Międzynarodowe uznanie i klasyki kina

Międzynarodową sławę Kurosawie przyniósł film „Rashomon” z 1950 roku. Obraz ten, wbrew wszelkim oczekiwaniom, zdobył Złotego Lwa na Festiwalu Filmowym w Wenecji w 1951 roku, co otworzyło zachodnie rynki dla kina japońskiego. Kolejne dzieła Kurosawy, takie jak „Siedmiu samurajów” (1954), „Tron we krwi” (1957) czy „Ukryta forteca” (1958), szybko stały się klasykami gatunku, doczekując się licznych adaptacji i wpływając na kolejne pokolenia filmowców. Te filmy, często osadzone w realiach epoki samurajów, ale poruszające uniwersalne tematy, ugruntowały jego pozycję jako mistrza narracji i wizualnego opowiadania historii. Wpływ Kurosawy jest widoczny w takich gatunkach jak western, gdzie jego filmy inspirowały twórców takich jak Sergio Leone. Jego styl filmowy, charakteryzujący się śmiałością i dynamizmem, był silnie inspirowany kinem zachodnim, a jednocześnie pozostawał od niego wyraźnie odrębny, co zapewniło mu miano jednego z najbardziej wpływowych twórców w historii kina.

Najważniejsze filmy Akiry Kurosawy

Kariera Akiry Kurosawy obfitowała w dzieła, które na stałe wpisały się w kanon światowej kinematografii. Jego filmy, często eksplorujące złożoność ludzkiej natury, moralności i walki o przetrwanie, zdobyły uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności na całym świecie. Poniżej przedstawiamy listę kluczowych produkcji, które ukształtowały jego dziedzictwo:

• „Saga o dżudo” (*Sanshiro Sugata*) (1943) – debiutancki film reżysera, który odniósł sukces komercyjny i krytyczny.
• „Pijany anioł” (1948) – film przełomowy, który zapoczątkował legendarną współpracę z Toshirō Mifune.
• „Rashomon” (1950) – dzieło, które przyniosło Kurosawie międzynarodową sławę, zdobywając Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji.
• „Siedmiu samurajów” (1954) – epicki film akcji, który stał się klasykiem i doczekał się licznych adaptacji.
• „Tron we krwi” (1957) – adaptacja „Makbeta” Szekspira, osadzona w realiach japońskiej historii.
• „Ukryta forteca” (1958) – film, który zainspirował serię „Gwiezdne wojny” George’a Lucasa.

Nagrody i osiągnięcia Akiry Kurosawy

Dorobek artystyczny Akiry Kurosawy został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami. W 1990 roku otrzymał Honorowego Oscara za całokształt twórczości (Academy Award for Lifetime Achievement), co było wyrazem uznania dla jego fundamentalnego wkładu w rozwój sztuki filmowej. Jego wpływ na kulturę azjatycką został podkreślony pośmiertnie, gdy magazyn *AsianWeek* i stacja CNN przyznały mu tytuł „Azjaty Stulecia” w kategorii „Sztuka, Literatura i Kultura”. Został również zaliczony do grona pięciu osób, które w XX wieku miały największy wpływ na rozwój Azji. Te nagrody i wyróżnienia świadczą o globalnym zasięgu jego twórczości i jej trwałym znaczeniu dla kultury światowej.

Styl i metody pracy Akiry Kurosawy

Akira Kurosawa był reżyserem o niezwykle rygorystycznym podejściu, zarówno do siebie, jak i do współpracowników, zwłaszcza aktorów. Podczas kręcenia filmu „Najpiękniejsza”, w celu osiągnięcia maksymalnego realizmu, nakazał aktorkom mieszkać w prawdziwej fabryce i spożywać tamtejsze posiłki. Jako reżyser był „totalny” – pisał lub współpisał scenariusze do wszystkich swoich filmów, co świadczy o jego wszechstronności i głębokim zaangażowaniu w każdą warstwę produkcji. Jego styl filmowy, charakteryzujący się śmiałością i dynamizmem, był silnie inspirowany kinem zachodnim, a jednocześnie pozostawał od niego wyraźnie odrębny, co zapewniło mu miano jednego z najbardziej wpływowych twórców w historii kina.

Ciekawostki z życia Akiry Kurosawy

Młodość Akiry Kurosawy naznaczona była wydarzeniami, które w znaczący sposób ukształtowały jego wrażliwość i późniejszą twórczość. W wieku 13 lat, po tragicznym wielkim trzęsieniu ziemi w Kantō w 1923 roku, jego brat Heigo zabrał go na spacer wśród ruin i zwłok. Brat celowo zmuszał go do patrzenia na tragedię, aby nauczyć go konfrontacji ze strachem. Jako dziecko uczył się kaligrafii oraz sztuki walki Kendo. Wejście Kurosawy do branży filmowej było w dużej mierze dziełem przypadku – odpowiedział na ogłoszenie w gazecie tylko dlatego, że studio P.C.L. szukało asystentów. Jego ojciec, Isamu, był potomkiem samurajów z prefektury Akita.

Podsumowanie

Akira Kurosawa, jako legendarny japoński reżyser, wywarł niezatarty wpływ na historię kina światowego, tworząc dzieła o uniwersalnym przesłaniu, które do dziś inspirują kolejne pokolenia twórców. Jego filmy, odzwierciedlające złożoność ludzkiej natury i bogactwo japońskiej kultury, zapewniły mu miano jednego z najbardziej wpływowych filmowców wszech czasów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Akira_Kurosawa