**Delacroix: Malarz Romantyk, Twórca Śmierci Sardanapala i Wolności**

14

Eugène Delacroix, właściwie Ferdinand Victor Eugène Delacroix, urodził się 26 kwietnia 1798 roku w Charenton-Saint-Maurice koło Paryża. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli francuskiego romantyzmu, który w swojej twórczości odrzucił sztywne zasady neoklasycyzmu na rzecz intensywnych emocji i bogactwa koloru. Zmarł 13 sierpnia 1863 roku w Paryżu, w wieku 65 lat. Wśród jego najsłynniejszych dzieł znajduje się ikoniczny obraz „Wolność wiodąca lud na barykady”. Delacroix, obok swojego artystycznego rywala Jean-Auguste-Dominique Ingres’a, jest postrzegany jako jeden z ostatnich „Starych Mistrzów” malarstwa, a jednocześnie należy do nielicznego grona artystów tej rangi, którzy zostali uwiecznieni na fotografii. Jego życie prywatne było naznaczone niepewnością co do pochodzenia; choć jego prawnym ojcem był Charles-François Delacroix, powszechnie uważa się, że biologicznym ojcem był dyplomata Talleyrand, który przez całe życie artysty otaczał go dyskretnym wsparciem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 1863 roku miał 65 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie lub mężu.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Malarz, litograf.
• Główne osiągnięcie: Rewolucjonizowanie malarstwa poprzez innowacyjne podejście do koloru i emocji, co otworzyło drogę dla nowoczesnych prądów artystycznych, a także stworzenie ikonicznego obrazu „Wolność wiodąca lud na barykady”.

Wczesne lata i kształtowanie się artystycznej tożsamości

Ferdinand Victor Eugène Delacroix urodził się 26 kwietnia 1798 roku w Charenton-Saint-Maurice, niedaleko Paryża. Jego życie osobiste zostało naznaczone tragedią utraty rodziców w młodym wieku. Ojciec zmarł w 1805 roku, a matka w 1814, co sprawiło, że zaledwie szesnastoletni Eugène stał się sierotą. Mimo tych trudnych doświadczeń, artysta mógł liczyć na dyskretne wsparcie dyplomaty Talleyranda, który nie tylko zlecał mu liczne anonimowe prace, ale także ułatwiał mu funkcjonowanie w kręgach władzy. Zagadka pochodzenia biologicznego Eugène’a dodaje intrygującego wymiaru jego biografii – choć jego prawnym ojcem był Charles-François Delacroix, istnieją przesłanki medyczne sugerujące bezpłodność ojca w czasie poczęcia, co skłania do uznania Talleyranda za biologicznego ojca artysty. Matką malarza była Victoire Oeben, córka znanego ebenisty Jeana-François Oebena. Delacroix miał troje znacznie starszego rodzeństwa: brata Charlesa-Henri, który został generałem w armii Napoleona; siostrę Henriette, która wyszła za mąż za dyplomatę; oraz drugiego brata, Henriego, który zginął w bitwie pod Friedlandem.

Edukacja artystyczna Eugène’a Delacroix rozpoczęła się od klasycznego wykształcenia w prestiżowych liceach Louis-le-Grand oraz Pierre Corneille w Rouen, gdzie zdobywał nagrody za rysunek i gruntownie poznał literaturę klasyczną. W 1815 roku rozpoczął naukę u Pierre’a-Narcisse’a Guérina, szkoląc się początkowo w stylu neoklasycznym Jacques’a-Louisa Davida. Jednakże, w przeciwieństwie do neoklasyków, Delacroix czerpał natchnienie z dzieł Rubensa oraz malarzy weneckiego renesansu, stawiając kolor i ruch ponad czystość konturu. Ogromny wpływ na jego rozwój miało również dzieło „Tratwa Meduzy” Théodore’a Géricaulta, który był jego przyjacielem i którego Delacroix uważał za swojego duchowego poprzednika.

Kariera artystyczna i przełomowe dzieła

Debiut Eugène’a Delacroix na Salonie Paryskim w 1822 roku z obrazem „Barka Dantego” okazał się początkiem jego burzliwej kariery. Mimo początkowych drwin ze strony opinii publicznej, dzieło zostało zaakceptowane przez Salon i zakupione przez państwo, co stanowiło ważny krok w jego artystycznym rozwoju. Wkrótce potem, w 1824 roku, powstał obraz „Masakra na Chios”, przedstawiający cierpienie greckich cywilów podczas wojny o niepodległość. Dzieło to było kontrowersyjne ze względu na brak heroizmu i skupienie się na rozpaczy, co jednak podkreślało odważne podejście artysty do tematu. Kolejnym ważnym dziełem wspierającym sprawę grecką była „Grecja na ruinach Missolonghi” (1826), upamiętniająca samobójczą obronę miasta przed Turkami; obraz ten ma formę alegorii z kobietą w stroju greckim, symbolizującą narodowe cierpienie i walkę.

Monumentalne dzieło „Śmierć Sardanapala” (1827–28), inspirowane dramatem Lorda Byrona, przedstawia asyryjskiego króla obserwującego rzeź swoich nałożnic i koni. Obraz ten do dziś uchodzi za jedno z najbardziej szokujących połączeń erotyzmu i okrucieństwa w malarstwie XIX wieku. W 1830 roku powstało najsłynniejsze dzieło artysty – „Wolność wiodąca lud na barykady”, upamiętniające rewolucję lipcową. Obraz ten przedstawia alegoryczną postać Wolności z trójkolorową flagą, a postać chłopca z pistoletem jest powszechnie uważana za pierwowzór postaci Gavroche’a w „Nędznikach” Victora Hugo. Obraz ten był tak rewolucyjny, że rząd wycofał go z widoku publicznego w 1832 roku jako zbyt podżegający. Innym ważnym dziełem z tego okresu jest „Morderstwo biskupa z Liège” (1829), obraz oparty na prozie Waltera Scotta, przedstawiający średniowieczną scenę mordu w silnym kontraście światłocieniowym (chiaroscuro), wzorując się na mistrzach baroku.

Warto wiedzieć: Rywalizacja Eugèna Delacroix z Jean-Auguste-Dominique Ingres’em, reprezentującym neoklasyczną precyzję, definiowała znaczną część jego kariery artystycznej.

Podróże, inspiracje i wpływ na sztukę

W 1832 roku Eugène Delacroix odbył kluczową dla jego twórczości wyprawę do Afryki Północnej, towarzysząc dyplomacie Charlesowi-Edgarowi de Mornay w misji do Maroka. Podróż ta stanowiła dla niego ucieczkę od paryskiego klasycyzmu i pozwoliła odkryć „żywego antyku” w kulturze arabskiej, co na zawsze odmieniło jego paletę barw. Owocem tych obserwacji jest między innymi obraz „Fanatycy z Tangeru” (1838), dokumentujący egzotyczne rytuały i intensywność życia mieszkańców Maghrebu.

Jego fascynacja literaturą, w szczególności dziełami Lorda Byrona, Williama Shakespeare’a, Waltera Scotta oraz Goethego, była silnym motorem napędowym jego twórczości, sprawiając, że malarstwo romantyczne stało się nierozerwalnie związane z wielką epiką i dramatem.

Styl Eugène’a Delacroix charakteryzował się rewolucją w kolorze i ekspresji. Jego studia nad optycznymi efektami barw oraz stosowanie ekspresyjnych pociągnięć pędzla położyły fundamenty pod przyszły impresjonizm. Delacroix przedkładał emocjonalną siłę wyrazu nad akademicką poprawność rysunku. Jego pasja do egzotyki i tematów fantastycznych stała się źródłem inspiracji dla artystów ruchu symbolistycznego. Był również utalentowanym litografem, co pozwoliło mu na szerokie rozpowszechnianie swoich wizji artystycznych. Jego litografie do „Fausta” Goethego są uznawane za jedne z najwybitniejszych osiągnięć w tej dziedzinie. Jego „Pieta” była na tyle znacząca, że w późniejszym okresie została zinterpretowana na nowo przez Vincenta van Gogha.

Warto wiedzieć: Podróż do Maroka w 1832 roku uważał Delacroix za kluczowy moment, który pozwolił mu zerwać z „szarością” europejskiego malarstwa.

Dziedzictwo i wpływ na przyszłość

Eugène Delacroix, uznawany przez wielu historyków sztuki za pierwszego „nowoczesnego” malarza, otworzył drogę dla sztuki XX wieku. Jego technika „dzielenia” kolorów była bezpośrednią inspiracją dla Claude’a Moneta i Pierre’a-Auguste’a Renoira, a jego wpływ na impresjonistów jest nie do przecenienia. Podobnie, jego zamiłowanie do orientalizmu i motywów fantastycznych znalazło oddźwięk w twórczości symbolistów. Pomimo określania go jako agnostyka, jego dzienniki i obrazy o tematyce religijnej, takie jak „Chrystus na Jeziorze Galilejskim”, świadczą o jego głębokiej wrażliwości na duchowość. Namalował setki dzieł o tematyce chrześcijańskiej, w tym dekoracje do kaplicy Saints-Anges w kościele Saint-Sulpice w Paryżu. Jego kariera była definiowana przez nieustanny kontrast z Jean-Auguste-Dominique Ingres’em, który reprezentował neoklasyczną precyzję. Słynny poeta Charles Baudelaire opisał go w sposób trafny: „Delacroix był namiętnie zakochany w pasji, ale zimno zdeterminowany, by wyrazić tę pasję tak wyraźnie, jak to tylko możliwe”. Dzienniki Delacroix stanowią bezcenne źródło wiedzy o jego procesie twórczym i przemyśleniach na temat sztuki. Artysta należy do nielicznego grona artystów tej rangi, którzy zostali uwiecznieni na fotografii przez słynnego Nadara. Jego grób na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu jest do dziś celem pielgrzymek miłośników sztuki z całego świata, świadectwem trwałego wpływu Eugène’a Delacroix na historię malarstwa.

Kluczowe dzieła Eugène’a Delacroix

Wpływ i dziedzictwo

• Rewolucja w kolorze: Studia nad optycznymi efektami barw i ekspresyjne pociągnięcia pędzla położyły fundamenty pod przyszły impresjonizm.
• Inspiracja dla symbolizmu: Pasja do egzotyki i tematów fantastycznych stała się źródłem inspiracji dla artystów ruchu symbolistycznego.
• Działalność jako litograf: Szerokie rozpowszechnianie wizji artystycznych, w tym wybitne ilustracje do „Fausta” Goethego.
• Ekspresja ponad formę: Przedkładanie emocjonalnej siły wyrazu nad akademicką poprawność rysunku.
• Wpływ na malarzy: Bezpośrednia inspiracja dla Claude’a Moneta i Pierre’a-Auguste’a Renoira.

Eugène Delacroix, jako czołowy przedstawiciel francuskiego romantyzmu, zrewolucjonizował malarstwo poprzez swoje innowacyjne podejście do koloru i emocji, otwierając drogę dla nowoczesnych prądów artystycznych. Jego twórczość, silnie zakorzeniona w literaturze i egzotyce, do dziś pozostaje inspiracją dla artystów i fascynuje miłośników sztuki na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Eug%C3%A8ne_Delacroix