Friedrich Engels, urodzony 28 listopada 1820 roku w Barmen, był niemieckim filozofem, ekonomistą i teoretykiem socjalizmu, który na stałe zapisał się w historii jako współtwórca marksizmu. Na marzec 2024 roku miałby 193 lata. Pochodzący z zamożnej rodziny przemysłowców, jego życie było ściśle splecione z postacią Karola Marksa, któremu nie tylko udzielał nieocenionego wsparcia finansowego, ale także aktywnie uczestniczył w tworzeniu fundamentów teorii rewolucyjnych, co ostatecznie doprowadziło go do osiedlenia się w Londynie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 2024 roku miałby 193 lata.
- Żona/Mąż: Żył w nieformalnych związkach z siostrami Mary i Lizzie Burns.
- Dzieci: Brak informacji o posiadaniu dzieci.
- Zawód: Filozof, ekonomista, teoretyk socjalizmu, przedsiębiorca.
- Główne osiągnięcie: Współtwórca marksizmu i kluczowych dzieł teoretycznych, w tym „Manifestu Komunistycznego”.
Kim był Friedrich Engels?
Friedrich Engels, urodzony 28 listopada 1820 roku w Barmen, a zmarły w Londynie 5 sierpnia 1895 roku w wieku 74 lat, był postacią o ogromnym znaczeniu dla rozwoju myśli społecznej i politycznej XIX wieku. Jego wszechstronność intelektualna obejmowała filozofię, ekonomię, historię, socjologię oraz antropologię, co pozwoliło mu na stworzenie kompleksowych teorii społecznych. Najbardziej znaczącym wkładem Engelsa było współtworzenie fundamentów marksizmu, w tym kluczowych koncepcji takich jak materializm historyczny, materializm dialektyczny oraz socjalizm naukowy, mających na celu wyjaśnienie mechanizmów walki klasowej. Jego życie i twórczość są nierozerwalnie związane z postacią Karola Marksa.
Życie prywatne Friedricha Engelsa
Rodzina i pochodzenie
Friedrich Engels pochodził z zamożnej rodziny niemieckich przemysłowców. Był najstarszym synem Friedricha Engelsa Sr. i Elisabeth „Elise” Franziski Mauritii von Haar. Choć rodzina wyznawała surowy pietyzm, młody Friedrich odrzucał te przekonania, co prowadziło do napięć z ojcem, który widział go w roli kupca. Aby uniknąć konfliktu i cenzury, początkowo publikował pod pseudonimem Friedrich Oswald.
Związki i relacje
Przez dwadzieścia lat Engels żył w nieformalnym związku z Mary Burns, irlandzką robotnicą, którą poznał około 1843 roku w Manchesterze. To właśnie Mary Burns wprowadziła go w środowisko angielskiego proletariatu, co miało kluczowy wpływ na jego późniejszą twórczość, zwłaszcza na dzieło „The Condition of the Working Class in England”. Po śmierci Mary w 1863 roku, związał się z jej młodszą siostrą, Lizzie Burns, z którą formalnie ożenił się na łożu śmierci.
Kariera zawodowa i działalność polityczna
Początki kariery zawodowej
Karierę zawodową rozpoczął jako uczeń kupiecki w Bremie w 1838 roku. Już w 1839 roku opublikował „Listy z Wuppertalu”, w których opisywał pracę dzieci i warunki życia robotników, co stanowiło wczesny wyraz jego społecznej wrażliwości i antykapitalistycznych poglądów. W swojej wczesnej twórczości, zwłaszcza w „Jahrbücher” i „Neue Rheinische Zeitung”, Engels proponował radykalne rozwiązania społeczne.
Działalność wojskowa i akademicka
W 1841 roku Friedrich Engels odbył służbę wojskową w Berlinie, gdzie wykorzystał czas na uczęszczanie na wykłady uniwersyteckie i nawiązanie kontaktów z grupą Młodych Heglistów. Jego kontakty z Bruno Bauerem, a także z Karlem Marxem i Arnoldem Rugem, były kluczowe dla kształtowania jego marksistowskich poglądów.
Praca w Anglii i wsparcie dla Marksa
Przez wiele lat Friedrich Engels prowadził „podwójne życie” w Manchesterze, pracując w rodzinnej firmie tekstylnej Ermen & Engels od 1850 do 1870 roku. Celem tej pracy było finansowe wspieranie Karola Marksa i jego rodziny, co umożliwiło Marksowi skupienie się na pisaniu „Kapitału”. Po śmierci ojca, Engels uzyskał niezależność finansową, która pozwoliła mu w pełni poświęcić się działalności intelektualnej i politycznej.
Zaangażowanie w organizacje międzynarodowe
Friedrich Engels pełnił kluczowe role w organizacjach międzynarodowych, będąc aktywnym członkiem Związku Komunistów (1847–1852) oraz Pierwszej Międzynarodówki (1864–1876). W ostatnich latach życia aktywnie wspierał Socjaldemokratyczną Partię Niemiec i Drugą Międzynarodówkę, stając się ich głównym autorytetem i doradcą.
Najważniejsze dzieła Friedricha Engelsa
Twórczość Friedricha Engelsa obejmuje szerokie spektrum zagadnień społecznych, ekonomicznych i filozoficznych. Do jego najważniejszych dzieł należą:
- „Położenie klasy robotniczej w Anglii” (1845)
- „Manifest Komunistyczny” (wspólnie z Karolem Marksem, 1848)
- „Anti-Dühring” (1878)
- „Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa” (1884)
Te publikacje stanowią fundamenty marksizmu i socjalizmu naukowego, kształtując myśl polityczną i społeczną na całym świecie.
Osiągnięcia i dziedzictwo Friedricha Engelsa
Edytorska praca po śmierci Marksa
Po śmierci Karola Marksa w 1883 roku, Friedrich Engels podjął się tytanicznej pracy edytorskiej. Przygotował do druku drugi (1885) i trzeci (1894) tom „Kapitału” na podstawie nieuporządkowanych notatek i rękopisów pozostawionych przez przyjaciela. Ta monumentalna praca pozwoliła na pełne wydanie i rozpowszechnienie dzieła życia Marksa, utrwalając jego spuściznę dla przyszłych pokoleń.
Rola w ruchu socjalistycznym
Po 1883 roku, po śmierci Marksa, Engels zyskał przydomek „Pierwszych Skrzypiec” (First Fiddle) w ruchu socjalistycznym. Stał się głównym autorytetem i doradcą dla liderów partii robotniczych w całej Europie, którzy regularnie odwiedzali go w Londynie, aby zasięgnąć rady w sprawach politycznych. Jego wpływ na przywódców I i II Międzynarodówki był nieoceniony.
Rozwój koncepcji materializmu dialektycznego
Friedrich Engels opracował koncepcję materializmu dialektycznego, przenosząc zasady dialektyki na grunt nauk przyrodniczych. Ta teoria, rozwijana także w pracach takich jak „Dialectics of Nature”, stanowiła ważny element marksizmu, uzupełniając materializm historyczny. Jego wkład w rozwój teorii marksizmu, w tym w socjalizm naukowy, jest niepodważalny.
Warto wiedzieć: Po śmierci Marksa, Engels stał się głównym promotorem i interpretatorem jego dzieł, zapewniając ciągłość i rozwój myśli marksistowskiej.
Kontrowersje i zaangażowanie rewolucyjne
Udział w wydarzeniach historycznych
Friedrich Engels brał czynny udział w walkach podczas Wiosny Ludów w 1849 roku. Uczestniczył w powstaniu w Badenii i Palatynacie jako adiutant Augusta Willicha, wykorzystując swoje doświadczenie wojskowe w analizach teoretycznych. Jego zaangażowanie w działania zbrojne podkreśla jego radykalne poglądy.
Działalność wywrotowa i wygnanie
Ze względu na swoją działalność wywrotową, Friedrich Engels musiał uciekać z Prus i Francji, ostatecznie osiedlając się na stałe w Anglii. Jego życie było naznaczone ciągłym ruchem i ukrywaniem się przed władzami, co świadczy o jego determinacji w dążeniu do radykalnych zmian społecznych i politycznych.
Ciekawostki z życia Friedricha Engelsa
Przydomki i status
W późniejszych latach życia Friedrich Engels był nazywany „Wielkim Lamą” z Regent’s Park Road w Londynie. Ten przydomek odnosił się do jego statusu mędrca i mentora, do którego pielgrzymowali socjaliści z różnych krajów, aby zasięgnąć rady w sprawach politycznych. Jego dom w Londynie stał się centrum intelektualnym ruchu robotniczego.
Styl życia
Mimo radykalnych poglądów, Friedrich Engels cieszył się stylem życia typowym dla wyższej klasy średniej po przejściu na emeryturę w 1870 roku. Pozwalało mu to na utrzymywanie dużego domu w Londynie i organizowanie spotkań dla intelektualnej elity ruchu robotniczego. Jego zdolność do łączenia działalności rewolucyjnej z komfortem życia była często przedmiotem dyskusji.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 28 listopada 1820 | Narodziny w Barmen |
| 1838 | Rozpoczęcie kariery jako uczeń kupiecki |
| 1841 | Służba wojskowa w Berlinie |
| 1843 | Poznanie Mary Burns |
| 1845 | Publikacja „Położenie klasy robotniczej w Anglii” |
| 1848 | Współautorstwo „Manifestu Komunistycznego” |
| 1849 | Udział w powstaniu w Badenii i Palatynacie |
| 1850-1870 | Praca w firmie Ermen & Engels w Manchesterze |
| 1863 | Śmierć Mary Burns |
| 1878 | Publikacja „Anti-Dühring” |
| 1883 | Śmierć Karola Marksa |
| 1884 | Publikacja „Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa” |
| 5 sierpnia 1895 | Śmierć w Londynie |
Warto wiedzieć: Mimo swojego radykalnego zaangażowania politycznego i intelektualnego, Friedrich Engels potrafił prowadzić życie typowe dla wyższej klasy średniej, co pozwalało mu na wspieranie ruchu robotniczego i realizację swoich ambicji.
Friedrich Engels, jako współtwórca marksizmu, pozostawił trwały ślad w historii myśli politycznej i społecznej. Jego życiowa podróż pokazuje, jak głębokie zaangażowanie w idee może połączyć się z praktycznym działaniem, inspirując do refleksji nad kondycją społeczną i potrzebą zmian.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego zasłynął Fryderyk Engels?
Fryderyk Engels zasłynął przede wszystkim jako bliski współpracownik i przyjaciel Karola Marksa. Wspólnie opracowali teorię komunizmu naukowego i materializmu historycznego, a także byli autorami fundamentalnych dzieł, takich jak „Manifest Komunistyczny”.
Czy Engels utrzymywał Marksa?
Tak, Engels przez wiele lat finansowo wspierał Marksa i jego rodzinę. Pozwalało to Marksowi na poświęcenie się pracy naukowej i pisaniu, co było kluczowe dla rozwoju ich wspólnych idei.
Jakiej narodowości byli Marks i Engels?
Karol Marks był pochodzenia niemieckiego. Fryderyk Engels również był Niemcem, choć znaczną część życia spędził w Anglii.
Czy Karl Marx i Friedrich Engels byli kochankami?
Nie ma żadnych dowodów historycznych ani naukowych sugerujących, że Karol Marks i Fryderyk Engels byli kochankami. Ich relacja była głęboką przyjaźnią i partnerstwem intelektualnym.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Engels
