Herbert George Wells: Ojciec science fiction i wizjoner przyszłości

13

Herbert George Wells, urodzony 21 września 1866 roku w Bromley, był wszechstronnym brytyjskim pisarzem, historykiem i myślicielem, powszechnie uznawanym za jednego z „ojców fantastyki naukowej”. Na rok 2024 Wells ma 158 lat. Jego bogaty dorobek literacki obejmuje ponad czterdzieści powieści i liczne prace naukowe. Był również aktywnym komentatorem społecznym i współzałożycielem organizacji charytatywnej Diabetes UK, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie społeczne i filantropijne.

Herbert George Wells miał 79 lat, gdy zmarł 13 sierpnia 1946 roku w Londynie. Jego twórczość, choć często zakorzeniona w fantastyce naukowej, stanowiła również głęboki komentarz społeczny i filozoficzny. Pisarz Brian Aldiss nadał mu zaszczytny przydomek „Szekspira science fiction”, podkreślając jego innowacyjne podejście do gatunku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2024 ma 158 lat.
• Żona/Mąż: Miał dwie żony: Isabel Mary Wells (pierwsza żona) i Amy Catherine Robbins (druga żona, znana jako Jane).
• Dzieci: Miał czworo dzieci, w tym G. P. Wellsa i Anthony’ego Westa.
• Zawód: Pisarz, historyk, myśliciel, nauczyciel, dziennikarz.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z „ojców fantastyki naukowej”, autor m.in. „Wehikułu czasu” i „Wojny światów”.

Podstawowe informacje o Herbert George Wells

Herbert George Wells przyszedł na świat 21 września 1866 roku w Atlas House, przy 162 High Street w Bromley, w hrabstwie Kent. Jego życie zakończyło się 13 sierpnia 1946 roku w Londynie. Przez całe swoje życie zawodowe Wells wykazywał się niezwykłą wszechstronnością, łącząc karierę powieściopisarza z pracą nauczyciela, historyka, dziennikarza i wpływowego komentatora społecznego. Jest powszechnie uznawany za jednego z pionierów gatunku science fiction, obok takich postaci jak Juliusz Verne i Hugo Gernsback. Wells stosował w swojej twórczości tzw. „prawo Wellsa”, które polegało na wprowadzeniu do utworu tylko jednego niezwykłego założenia, na przykład podróży w czasie, przy jednoczesnym zachowaniu realistycznych detali w pozostałych aspektach opowieści. W 2026 roku przypada 160. rocznica jego urodzin.

Życie prywatne i rodzinne Herbert George Wells

Rodzice i pochodzenie

Herbert George Wells był czwartym i ostatnim dzieckiem Josepha Wellsa oraz Sarah Neal. Jego ojciec, Joseph Wells, był byłym ogrodnikiem i zawodowym krykiecistą. Matka, Sarah Neal, pracowała wcześniej jako służąca. Rodzice Wellsa wspólnie prowadzili mało dochodowy sklep z porcelaną i sprzętem sportowym. Ich życie rodzinne charakteryzowało się separacją, choć nigdy nie doszło do rozwodu. Powodem rozstania rodziców był głęboki konflikt światopoglądowy między Sarah Neal, gorliwą protestantką, a Josephem Wellsem, wolnomyślicielem.

Pierwsze małżeństwo i związki

W 1891 roku Herbert George Wells poślubił swoją kuzynkę, Isabel Mary Wells. Małżeństwo to nie przetrwało jednak próby czasu. Para zdecydowała się na separację w 1894 roku, po tym jak Wells zakochał się w jednej ze swoich studentek. Ten okres był znaczący dla jego życia osobistego i wpłynął na dalsze relacje.

Drugie małżeństwo

W październiku 1895 roku Herbert George Wells poślubił swoją byłą studentkę, Amy Catherine Robbins, znaną powszechnie jako Jane. Związek ten trwał aż do śmierci Jane w 1927 roku, stanowiąc ważny rozdział w życiu prywatnym pisarza.

Dzieci i potomstwo

Herbert George Wells miał czworo dzieci. Wśród jego potomstwa znaleźli się m.in. G. P. Wells oraz Anthony West. Jego prawnukiem jest Simon Wells, znany reżyser filmowy, który przyczynił się do ekranizacji dzieł swojego przodka.

Kariera i twórczość Herbert George Wells

Początki kariery i rozwój

Kariera literacka Herbert George Wellsa nabrała tempa w 1895 roku, wraz z publikacją jego noweli „Wehikuł czasu”. Dzieło to stało się fundamentem nowoczesnej literatury o podróżach w czasie. Lata 1895–1898, spędzone w Woking, okazały się najbardziej kreatywnym okresem w jego życiu. W tym czasie powstały takie arcydzieła jak „Wojna światów” (ang. The War of the Worlds), „Niewidzialny człowiek” (ang. The Invisible Man), a także ukończona została „Wyspa doktora Moreau” (ang. The Island of Doctor Moreau). Warto zaznaczyć, że Wells pracował również jako nauczyciel w Henley House School, gdzie jednym z jego uczniów był A. A. Milne, przyszły autor „Kubusia Puchatka”. Jego pierwszą opublikowaną książką nie była jednak powieść, lecz podręcznik akademicki „Text-Book of Biology”, wydany w dwóch tomach w 1893 roku.

Najważniejsze dzieła literackie

Poza wspomnianymi dziełami z gatunku science fiction, Herbert George Wells tworzył również powieści społeczno-obyczajowe. Wśród nich znalazły się takie tytuły jak „Kipps” (1905) czy „Historia pana Polly” (ang. The History of Mr Polly, 1910), w których z humorem i realizmem opisywał życie niższej klasy średniej w Anglii. Jego twórczość obejmowała również monumentalne dzieło historyczne „The Outline of History” (Zarys historii), które ukazywało postęp ludzkości i stało się jednym z jego najważniejszych dokonań w dziedzinie literatury faktu. Inne znaczące tytuły to m.in. „The First Men in the Moon” czy „The Country of the Blind”. Wells zasłynął także jako mistrz w kreowaniu katastroficznych wizji, czego przykładem jest „Wojna światów”, która została sfilmowana dwukrotnie, w tym przez Stevena Spielberga.

Działalność naukowa i publicystyczna

Herbert George Wells wykazywał silne zainteresowanie nauką, co było naturalną konsekwencją jego wykształcenia biologicznego. Jego myślenie o etyce i społeczeństwie było silnie zakorzenione w kontekście darwinowskim. W swoich późniejszych latach coraz bardziej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki. W swoich pracach wykładał swoje wizje dotyczące rządu światowego i postępu technicznego. Często poruszał tematykę utopii i przyszłości ludzkości. Z ogromną trafnością przewidział wiele wynalazków przyszłości, w tym pojawienie się samolotów, czołgów, podróży kosmicznych, broni jądrowej, telewizji satelitarnej, a nawet koncepcji przypominającej dzisiejszy internet, nazywanej przez niego World Wide Web.

Pełnione funkcje

W latach 1933–1936 Herbert George Wells pełnił prestiżową funkcję prezesa PEN International, przejmując to stanowisko po Johnie Galsworthym. Jego działalność w organizacjach międzynarodowych podkreślała jego zaangażowanie w promowanie literatury i wolności słowa.

Osiągnięcia i nagrody Herbert George Wells

Herbert George Wells był postacią o ogromnym wpływie na światową literaturę, co potwierdzają jego liczne nominacje do Literackiej Nagrody Nobla. Był aż czterokrotnie nominowany do tego prestiżowego wyróżnienia, choć ostatecznie nigdy go nie otrzymał. Mimo to, jego dorobek literacki i intelektualny pozostaje nieoceniony. Jego dzieła, takie jak „Wojna światów”, „Niewidzialny człowiek” czy „Wehikuł czasu”, na stałe wpisały się do kanonu literatury światowej i nadal inspirują kolejne pokolenia czytelników i twórców.

Warto wiedzieć: Choć nigdy nie otrzymał Literackiej Nagrody Nobla, jego czterokrotna nominacja świadczy o jego ogromnym wpływie na literaturę światową.

Polityka i poglądy Herbert George Wells

Działalność społeczna

Od młodości Herbert George Wells był zdeklarowanym socjalistą. Aktywnie działał w Towarzystwie Fabiańskim (ang. Fabian Society), promując reformy społeczne i sprawiedliwy podział dóbr. Jego wizje przyszłości często opierały się na ideałach o podłożu socjalistycznym, dążąc do stworzenia bardziej sprawiedliwego i egalitarnego społeczeństwa. Jego zainteresowanie kwestiami społecznymi przejawiało się również w jego powieściach, gdzie często poruszał tematykę nierówności i wyzysku.

Wpływ wykształcenia

Myślenie Herberta George’a Wellsa o etyce i społeczeństwie było silnie zakorzenione w kontekście darwinowskim. Wynikało to z jego wykształcenia biologicznego, które zdobywał pod okiem Thomasa Henry’ego Huxleya, znanego jako „Buldog Darwina”. Ta nauka wywarła głęboki wpływ na jego sposób postrzegania świata i ludzkości.

Późniejsze wizje

W swoich późniejszych latach Herbert George Wells coraz bardziej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki. W swoich pracach wykładał swoje wizje dotyczące rządu światowego i postępu technicznego. Często poruszał tematykę utopii, ale także przedstawiał pesymistyczne, katastroficzne wizje przyszłości. Jego dzieło „The Shape of Things to Come” (1933) jest przykładem takich rozważań.

Filantropia i osobowość Herbert George Wells

Działalność charytatywna

Herbert George Wells sam chorował na cukrzycę. Ta osobista walka skłoniła go do zostania współzałożycielem organizacji charytatywnej The Diabetic Association (obecnie znanej jako Diabetes UK) w 1934 roku. Jego zaangażowanie w tę inicjatywę świadczy o jego wrażliwości na losy innych i chęci niesienia pomocy potrzebującym.

Wizje przyszłości

Jako futurysta i wizjoner, Herbert George Wells wierzył w możliwość naprawy świata poprzez naukę i edukację. Manifestował te przekonania w licznych dziełach utopijnych, kreując wizje społeczeństw opartych na postępie naukowym i racjonalnym zarządzaniu. Jego prace często skłaniały do refleksji nad drogą, jaką powinna podążać ludzkość.

Edukacja i wczesne trudności Herbert George Wells

Wypadek i rozbudzenie pasji

W 1874 roku, mając zaledwie 8 lat, Herbert George Wells uległ nieszczęśliwemu wypadkowi i złamał nogę. Długie tygodnie spędzone w łóżku okazały się jednak przełomowe. Dzięki książkom przynoszonym przez ojca, w tym literaturze z jego małego sklepiku, rozbudził w sobie pasję do czytania i pisania, która zdefiniowała jego przyszłość. Ten okres leczenia w łóżku, choć trudny, okazał się dla niego błogosławieństwem, otwierając drzwi do świata literatury.

Prace zarobkowe i studia

Zanim Wells osiągnął sukces literacki, przeszedł przez serię nieszczęśliwych praktyk zawodowych. Pracował między innymi jako stażysta w sklepie tekstylnym (draper) w Southsea, gdzie spędzał po 13 godzin dziennie. Mimo trudności materialnych, udało mu się zdobyć wykształcenie. Dzięki stypendium studiował biologię w Normal School of Science w South Kensington. Nawet posiadając fundusze, często cierpiał głód, co świadczy o jego determinacji w dążeniu do wiedzy w trudnych warunkach.

Ukończone studia

W 1890 roku Herbert George Wells uzyskał tytuł Bachelor of Science (licencjat) z zoologii w ramach programu zewnętrznego Uniwersytetu Londyńskiego. Jego edukacja naukowa, zwłaszcza w Normal School of Science, położyła podwaliny pod jego późniejsze, innowacyjne podejście do fantastyki naukowej.

Ciekawostki i przewidywania Herbert George Wells

Przepowiednie technologiczne

Herbert George Wells z niezwykłą trafnością przewidział wiele wynalazków i zjawisk, które stały się rzeczywistością w XX i XXI wieku. Wśród jego wizji znalazły się m.in. pojawienie się samolotów, czołgów, podróży kosmicznych, broni jądrowej, telewizji satelitarnej, a nawet koncepcji przypominającej dzisiejszy internet (World Wide Web). Jego zdolność do antycypacji przyszłości była zdumiewająca i stanowiła jeden z filarów jego literackiego dziedzictwa.

Inspiracje twórcze

Podczas pobytu w Stoke-on-Trent w 1888 roku, Wells zainspirował się widokiem płonących pieców hutniczych. Ten industrialny krajobraz posłużył mu później do stworzenia pamiętnych opisów marsjańskich maszyn w jego powieści „Wojna światów”. Inne inspiracje obejmowały jego życie osobiste i społeczne obserwacje, które przekładał na fikcyjne światy. Jego prawnuk, Simon Wells, reżyser filmowy, kontynuuje dziedzictwo poprzez ekranizacje dzieł pisarza, takie jak „The War of the Worlds” czy „The Time Machine”.

Znani uczniowie i korespondenci

Jednym z uczniów Herberta George’a Wellsa w Henley House School był A. A. Milne, późniejszy autor uwielbianych opowieści o Kubusiu Puchatku. Wells utrzymywał również kontakt z innymi wybitnymi postaciami swoich czasów, w tym z Josephem Conradem, który pod wrażeniem talentu Wellsa do łączenia fantastyki z realizmem, nazwał go w 1898 roku „Realistą Fantastyki”.

Pierwsza publikacja

Ciekawostką jest fakt, że pierwszą opublikowaną książką Herberta George’a Wellsa nie była powieść, lecz podręcznik akademicki – „Text-Book of Biology”. Wydany w dwóch tomach w 1893 roku, stanowił przykład jego wszechstronności i zaangażowania w dziedziny naukowe, zanim w pełni rozwinął się jako twórca fantastyki.

Chronologia życia i twórczości Herbert George Wells

• 1866 – narodziny Herberta George’a Wellsa w Bromley, hrabstwo Kent.
• 1874 – wypadek i złamanie nogi, początek pasji do czytania i pisania.
• 1887–1888 – rekonwalescencja w posiadłości Uppark, dostęp do biblioteki.
• 1888 – inspiracja widokiem pieców hutniczych w Stoke-on-Trent.
• 1890 – uzyskanie tytułu Bachelor of Science z zoologii.
• 1891 – ślub z Isabel Mary Wells.
• 1893 – publikacja „Text-Book of Biology”.
• 1894 – separacja z Isabel Mary Wells.
• 1895 – ślub z Amy Catherine Robbins (Jane); publikacja „Wehikułu czasu”.
• 1895–1898 – okres największej kreatywności w Woking, powstanie m.in. „Wojny światów” i „Niewidzialnego człowieka”.
• 1898 – Joseph Conrad nazywa Wellsa „Realistą Fantastyki”.
• 1905 – publikacja powieści społeczno-obyczajowej „Kipps”.
• 1910 – publikacja powieści „Historia pana Polly”.
• 1933 – publikacja „The Shape of Things to Come”.
• 1933–1936 – prezes PEN International.
• 1934 – współzałożenie The Diabetic Association.
• 1946 – śmierć w Londynie.

Najważniejsze dzieła Herbert George Wells

Herbert George Wells pozostawił po sobie trwały ślad jako jeden z ojców fantastyki naukowej, którego wizjonerskie dzieła nadal inspirują i skłaniają do refleksji nad przyszłością ludzkości, a jego przewidywania technologiczne wyprzedzały epokę.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells