Janis Joplin: Życie i muzyka Królowej Rock & Roll

13

Janis Lyn Joplin (ur. 19 stycznia 1943 w Port Arthur, Teksas, zm. 4 października 1970 w Los Angeles) była jedną z najbardziej wpływowych i rozpoznawalnych amerykańskich piosenkarek rockowych XX wieku. Znana ze swojego potężnego głosu, niezwykłej charyzmy scenicznej i głębokiej ekspresji, zyskała przydomek „Królowej Rock and Rolla”. Jej kariera, choć krótka, wywarła ogromny wpływ na muzykę rockową i bluesową. Zmarła przedwcześnie w wieku 27 lat, stając się jedną z ikon „Klubu 27”. Oficjalną przyczyną śmierci było przedawkowanie heroiny, co miało miejsce w kluczowym momencie finalizowania prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem, „Pearl”.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W momencie śmierci miała 27 lat.
• Żona/Mąż: Nie miała męża.
• Dzieci: Nie miała dzieci.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, muzyk.
• Główne osiągnięcie: Uznawana za jedną z najważniejszych artystek rockowych wszech czasów, z niezapomnianym wkładem w rozwój muzyki rockowej i bluesowej.

Podstawowe informacje o Janis Joplin

Janis Lyn Joplin urodziła się 19 stycznia 1943 roku w Port Arthur, w stanie Teksas. Jej życie zakończyło się tragicznie 4 października 1970 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 27 lat. Ta data uczyniła ją jedną z najbardziej znanych członkiń tzw. Klubu 27. Joplin była amerykańską piosenkarką, autorką tekstów i muzykiem, powszechnie uznawaną za jedną z najbardziej ikonicznych i odnoszących sukcesy wykonawczyń rockowych swojej epoki. Jej charakterystyczny, potężny głos o skali mezzo-sopranu oraz niezwykle energetyczna, „elektryzująca” obecność sceniczna na zawsze zapisały ją w historii muzyki. Oficjalną przyczyną jej śmierci było przedawkowanie heroiny, które nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles, w momencie, gdy finalizowano prace nad jej najbardziej znanym solowym albumem.

Rodzina i życie prywatne Janis Joplin

Janis Joplin była córką Dorothy Bonity East (1913–1998), która pracowała jako rejestratorka w szkole biznesu, oraz Setha Warda Joplina (1910–1987), inżyniera pracującego dla firmy Texaco. Rodzice Janis uważali, że wymagała ona więcej uwagi niż jej dwoje młodszego rodzeństwa, Laura i Michael. Rodzina Joplinów należała do wspólnoty religijnej First Christian Church of Port Arthur, będącej częścią wyznania Christian Church (Disciples of Christ), co stanowiło tło jej wczesnego wychowania w konserwatywnym Teksasie. W życiu osobistym Joplin doświadczała skomplikowanych relacji. W 1965 roku zaręczyła się z Peterem de Blanc, pracownikiem firmy IBM, z którym planowała ślub i wspólne życie w Nowym Jorku. Jednak narzeczony zerwał zaręczyny wkrótce po tym, jak odwiedził jej ojca, by prosić o rękę córki. W 1967 roku Joplin nawiązała relację z Country Joe McDonaldem z zespołu Country Joe and the Fish; para mieszkała razem przez kilka miesięcy w mieszkaniu przy Lyon Street 122 w San Francisco. Przez pewien czas łączyła ją krótka relacja romantyczna oraz wieloletnia przyjaźń z Ronem „Pigpenem” McKernanem, jednym z założycieli legendarnej grupy Grateful Dead.

Kariera muzyczna Janis Joplin

Przełomem w karierze Janis Joplin był jej występ w 1967 roku na Monterey Pop Festival. Występując jako wokalistka mało znanego wówczas, psychodelicznego zespołu Big Brother and the Holding Company, Joplin natychmiast zyskała ogólnokrajową sławę. Po opuszczeniu Big Brother and the Holding Company, Joplin kontynuowała karierę solową, tworząc własne składy towarzyszące. Najpierw była to Kozmic Blues Band, złożona z muzyków sesyjnych, a następnie Full Tilt Boogie Band, z którym pracowała aż do śmierci. Jej dynamiczna obecność sceniczna i niepowtarzalny wokal sprawiały, że każdy jej występ był niezapomnianym wydarzeniem. W 1969 roku Janis Joplin wystąpiła na legendarnym festiwalu Woodstock, a także brała udział w trasie koncertowej Festival Express, która odbywała się w specjalnie wynajętym pociągu przemierzającym Kanadę.

Albumy wydane za życia Janis Joplin:

• Dwa albumy z Big Brother and the Holding Company
• Jeden album solowy

Najważniejsze festiwale i trasy koncertowe:

• Monterey Pop Festival (1967)
• Festiwal Woodstock (1969)
• Trasa koncertowa Festival Express (1970)

Dyskografia artystki obejmuje trzy albumy wydane za życia: dwa z zespołem Big Brother i jeden solowy. Pośmiertny album „Pearl”, który ukazał się w styczniu 1971 roku, stał się jej największym sukcesem komercyjnym, docierając do pierwszego miejsca listy Billboard 200. Jej wpływ na muzykę rockową jest niepodważalny, a jej występy live, takie jak te z Monterey Pop i Woodstock, do dziś inspirują kolejne pokolenia muzyków.

Muzyka, osiągnięcia i nagrody Janis Joplin

Janis Joplin specjalizowała się w gatunkach takich jak rock psychodeliczny, blues rock, soul oraz klasyczny blues. Jej muzyczne inspiracje czerpała z nagrań legend takich jak Bessie Smith, Ma Rainey i Lead Belly, które poznała dzięki grupie znajomych „wyrzutków” w czasach nastoletnich. Jej niepowtarzalny wokal, często określany jako „imposybilnie potężny”, stał się znakiem rozpoznawczym jej twórczości. Pięć jej singli trafiło na listę Billboard Hot 100, w tym cover utworu Krisa Kristoffersona „Me and Bobby McGee”, który jako jedyny w jej karierze osiągnął pierwsze miejsce na liście przebojów, postumatycznie w marcu 1971 roku. Do jej najbardziej znanych i cenionych interpretacji należą utwory: „Piece of My Heart”, „Cry Baby”, „Down on Me”, „Ball and Chain” oraz „Summertime”. Jej ostatnim nagraniem była autorska piosenka a cappella „Mercedes Benz”. Jako instrumentalistka Joplin nie tylko śpiewała, ale również grała na gitarze oraz autoharpie, którą według artykułu z 1962 roku w „The Daily Texan” nosiła ze sobą wszędzie, by móc zacząć śpiewać w dowolnym momencie. Jej wkład w rozwój muzyki rock and roll został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami.

Najważniejsze utwory Janis Joplin:

• „Piece of My Heart”
• „Cry Baby”
• „Down on Me”
• „Ball and Chain”
• „Summertime”
• „Mercedes Benz”
• „Me and Bobby McGee”

Nagrody i wyróżnienia:

Magazyn „Rolling Stone” sklasyfikował ją na 28. miejscu listy „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” w 2008 roku. Według danych z 2013 roku Joplin pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się artystek w USA, posiadając certyfikaty RIAA potwierdzające sprzedaż 18,5 miliona egzemplarzy albumów. Jej album „Pearl”, wydany pośmiertnie, jest do dziś uważany za jedno z jej największych dzieł, a jego reedycje, takie jak „Celebrate 55 Years of Pearl!” czy „55 years of Pearl! stream the iconic”, przypominają o jego znaczeniu. Piosenki takie jak „Piece of My Heart” czy „Cry Baby” na stałe wpisały się do historii rock and rolla.

Zdrowie, uzależnienia i kontrowersje w życiu Janis Joplin

W latach 1964–1965 Janis Joplin zmagała się z poważnym uzależnieniem od metamfetaminy. Jej znajomi opisywali ją wówczas jako „szkieletową” i „wychudzoną”, co ostatecznie skłoniło ich do zebrania pieniędzy na jej powrót do domu rodzinnego w Teksasie. Podczas pobytu w San Francisco zyskała reputację „speed freak” (osoby nadużywającej amfetaminy) oraz okazjonalnej użytkowniczki heroiny. Jej ulubionym napojem alkoholowym był likier Southern Comfort, który spożywała w dużych ilościach. W 1965 roku, po powrocie do Port Arthur, ważyła zaledwie 40 kg (88 funtów) i podjęła próbę zerwania z nałogami, uczęszczając na regularne sesje do pracownika socjalnego Bernarda Giarritano. Giarritano zwierzała się z lęku przed powrotem do narkotyków w przypadku kontynuowania kariery muzycznej. W czasach szkolnych Joplin była ofiarą prześladowań i ostracyzmu. W szkole średniej wyśmiewano ją z powodu nadwagi oraz problemów z cerą (trądzik), które pozostawiły głębokie blizny wymagające później zabiegów dermabrazji. W 1963 roku została aresztowana w San Francisco pod zarzutem kradzieży sklepowej, co było jednym z wczesnych przejawów jej buntowniczego stylu życia po opuszczeniu Teksasu. Podczas prób z zespołem Big Brother w 1966 roku Joplin wpadła w furię, gdy zobaczyła gości wstrzykujących sobie narkotyki w jej mieszkaniu, krzycząc, że miała pakt ze współlokatorami o zakazie używania igieł w jej obecności. Wydarzenia te rzucają światło na trudne zmagania artystki z uzależnieniami, które niestety wpłynęły na jej życie i karierę, prowadząc do tragicznej śmierci w wieku 27 lat. Jej walka z nałogami, jak również jej niezwykły talent, są integralną częścią jej biografii i dziedzictwa.

Warto wiedzieć: Oficjalną przyczyną śmierci Janis Joplin było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles, w momencie finalizowania prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem, „Pearl”.

Ciekawostki z życia Janis Joplin

W szkole średniej Thomas Jefferson High School Janis Joplin była koleżanką z klasy Jimmy’ego Johnsona, który później został legendarnym trenerem wprowadzonym do Pro Football Hall of Fame. Podczas studiów na University of Texas w 1962 roku gazeta studencka „The Daily Texan” opublikowała o niej artykuł zatytułowany „Ona odważa się być inna”, opisując fakt, że chodzi boso i nosi dżinsy Levi’s na zajęcia, co wtedy było szokujące. Zanim stała się sławna, Joplin dorabiała sprzedając na kampusie uniwersyteckim magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”, w którym publikował swoje wczesne komiksy jej przyjaciel Gilbert Shelton. Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został zarejestrowany na taśmie magnetofonowej w grudniu 1962 roku w domu innego studenta uniwersytetu w Austin. Album „Cheap Thrills” zawierał celowo pozostawione surowe dźwięki, takie jak odgłos tłuczonego szkła i zamiatania odłamków podczas utworu „Turtle Blues”, co miało podkreślić autentyczność nagrania. Te detale dodają głębi postaci Janis Joplin, ukazując ją nie tylko jako legendę rock and rolla, ale także jako osobę z unikalnymi doświadczeniami i zainteresowaniami. Jej postać nadal fascynuje, a jej muzyka, w tym takie utwory jak „Summertime” czy „Mercedes Benz”, pozostaje żywa w sercach fanów muzyki blues i rock.

Janis Joplin była artystką wyjątkową, której niezwykły talent wokalny i autentyczność sceniczną na zawsze odcisnęły piętno na historii muzyki rockowej. Jej kariera, choć tragicznie przerwana, pozostawiła po sobie bogate dziedzictwo, które nadal inspiruje kolejne pokolenia słuchaczy i muzyków, przypominając o sile ekspresji i niepowtarzalności ludzkiego głosu w obliczu życiowych wyzwań.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Janis_Joplin