Johann Strauss: Król Walca, Syn, Nietoperz. Życie i twórczość.

18

Johann Strauss II, niekwestionowany „Król Walca”, był postacią, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii muzyki klasycznej i popularnej. Urodzony 25 października 1825 roku w Wiedniu, w momencie obecnym (kwiecień 2024 roku) miałby 198 lat. Syn równie sławnego kompozytora Johanna Straussa I, młody Strauss, mimo początkowego sprzeciwu ojca, zdołał nie tylko zbudować własną, oszałamiającą karierę, ale i zrewolucjonizować muzykę taneczną. Jego dorobek, obejmujący ponad 500 walców, polek i operetek, do dziś stanowi fundament światowego repertuaru, a jego melodie wciąż poruszają serca słuchaczy na całym świecie.

Johann Strauss II miał 73 lata, gdy zmarł 3 czerwca 1899 roku. Jego życie, choć naznaczone pasją i sukcesami, było również pełne wyzwań osobistych i artystycznych. Wkład kompozytora w kulturę jest nie do przecenienia, a tradycja jego muzyki żyje w corocznych koncertach i współczesnych interpretacjach.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 198 lat (w kwietniu 2024 roku)
• Żona/Mąż: Trzy razy: Henrietta Treffz, Angelika Dittrich, Adele Deutsch
• Dzieci: Brak
• Zawód: Kompozytor, skrzypek, dyrygent
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponad 500 walców, polek i operetek, w tym „Nad pięknym modrym Dunajem”

Kim był Johann Strauss II? Podstawowe informacje

Johann Baptist Strauss II, powszechnie znany jako Johann Strauss Jr. lub po prostu „Młodszy” czy „Syn”, urodził się 25 października 1825 roku w austriackiej stolicy, Wiedniu. Zmarł 3 czerwca 1899 roku, przeżywszy 73 lata. Był austriackim kompozytorem muzyki lekkiej, wybitnym skrzypkiem i dyrygentem, który zdobył światową sławę jako „Król Walca”. Jego dorobek artystyczny jest niezwykle bogaty i obejmuje ponad 500 walców, polek, kadrylów oraz innych tańców, a także kilka znaczących operetek i jeden balet. Pochodzenie kompozytora było niejednokrotnie przedmiotem manipulacji; choć wywodził się z katolickiej rodziny, jego pradziadek ze strony ojca był węgierskim Żydem, co naziści w 1941 roku próbowali ukryć poprzez fałszerstwa dokumentów.

Życie prywatne Johanna Straussa II

Rodzina i relacje

Johann Strauss II był synem słynnego kompozytora Johanna Straussa I oraz jego pierwszej żony, Marii Anny Streim. Miał dwóch młodszych braci, Josefa i Eduarda, którzy również podążyli śladami ojca, zostając kompozytorami muzyki lekkiej. Relacje z ojcem były skomplikowane; Johann Strauss I kategorycznie sprzeciwiał się muzycznej karierze syna, planując dla niego przyszłość jako bankiera. Ojciec stosował nawet kary fizyczne, dotkliwie bijąc chłopca, gdy odkrywał, że ten potajemnie ćwiczy grę na skrzypcach. Dopiero odejście ojca od rodziny do kochanki umożliwiło młodemu Johannowi pełne zaangażowanie w karierę muzyczną, przy wsparciu matki.

Małżeństwa i związki

Pierwszą żoną Johanna Straussa II była śpiewaczka Henrietta Treffz, którą poślubił w 1862 roku. Pozostali w związku aż do jej śmierci w 1878 roku. Zaledwie sześć tygodni po śmierci Henrietty, Strauss ożenił się ponownie, tym razem z aktorką Angeliką Dittrich. Drugie małżeństwo okazało się jednak nieszczęśliwe, co zmusiło kompozytora do walki o rozwód. Kościół rzymskokatolicki odmówił mu jego udzielenia. Aby móc ponownie zawrzeć związek małżeński, Strauss podjął decyzję o zmianie wyznania i narodowości, w 1887 roku uzyskując obywatelstwo Saxe-Coburg-Gotha. W sierpniu tego samego roku poślubił Adele Deutsch, która okazała się jego muzą i wsparciem w późniejszych latach jego twórczości.

Kariera muzyczna Johanna Straussa II: od debiutu do światowej sławy

Edukacja i początki kariery

Edukacja muzyczna Johanna Straussa II rozpoczęła się potajemnie. Uczył się gry na skrzypcach u Franza Amona, pierwszego skrzypka w orkiestrze jego ojca. Przełomowym momentem w jego karierze był debiut jako kompozytor w październiku 1844 roku w kasynie Dommayera w Hietzing. Mimo prób sabotowania jego występu przez ojca, Johann Strauss II odniósł ogromny sukces, prezentując między innymi swoje walce „Sinngedichte” i „Gunstwerber”. Już w 1845 roku otrzymał prestiżowe stanowisko kapelmistrza 2. Wiedeńskiego Pułku Obywatelskiego. Jego zaangażowanie po stronie rewolucjonistów podczas rewolucji 1848 roku doprowadziło do aresztowania za publiczne wykonanie „Marsylianki”. Po śmierci ojca w 1849 roku, Johann Strauss II połączył obie orkiestry i zaczął intensywnie koncertować, starając się odzyskać względy monarchii poprzez dedykowanie marszów patriotycznych cesarzowi Franciszkowi Józefowi I.

Rozwój artystyczny i przełomowe momenty

Polityczna przeszłość Straussa II spowodowała dwukrotne odrzucenie jego kandydatury na stanowisko dyrektora muzyki dworskiej. Jednak jego determinacja i talent przyniosły oczekiwane rezultaty. Ostatecznie, w 1863 roku, otrzymał upragniony tytuł dyrektora muzyki na balach dworskich (KK Hofballmusikdirektor). Jego kariera nabrała tempa, a jego muzyka zaczęła zdobywać coraz szersze uznanie. Po śmierci ojca w 1849 roku, Johann Strauss II przejął jego obowiązki, łącząc obie orkiestry i intensyfikując działalność koncertową.

Międzynarodowe sukcesy i podróże

Kariera Johanna Straussa II szybko wykroczyła poza granice Austrii. W latach 1856–1865 co roku podróżował do Rosji, gdzie występował w Pawilonie Vauxhall w Pawłowsku, zdobywając tamtejszą publiczność. W 1872 roku na zaproszenie Patricka Gilmore’a udał się do Stanów Zjednoczonych. Podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Bostonie dyrygował spektakularnym „Monster Concert” z udziałem ponad 1000 wykonawców. Jego popularność w USA była tak ogromna, że fanki masowo prosiły o pukle jego włosów. Aby sprostać tym nietypowym żądaniom, lokaj Straussa, chcąc chronić fryzurę mistrza, wycinał futro z jego czarnego nowofundlanda i rozdawał je wielbicielkom jako „autentyczne włosy Straussa”.

Najsłynniejsze dzieła Johanna Straussa II

Walce i utwory taneczne

Johann Strauss II jest autorem dzieł, które na stałe wpisały się w historię muzyki. Do jego najbardziej ikonicznych utworów należą walce „Nad pięknym modrym Dunajem” (The Blue Danube) oraz „Walc Cesarski” (Kaiser-Walzer). Te kompozycje stały się symbolami Wiednia i wiedeńskiego stylu życia. Strauss skomponował również słynne „Opowieści Lasku Wiedeńskiego” oraz energetyczną „Tritsch-Tratsch-Polka”, które do dziś rozgrzewają publiczność na koncertach na całym świecie.

Operetki

W dziedzinie operetki Johann Strauss II stworzył dzieła, które stanowią filary repertuaru tego gatunku. Do jego najznakomitszych osiągnięć należą „Zemsta nietoperza” (Die Fledermaus) oraz „Baron cygański” (Der Zigeunerbaron). Te błyskotliwe i pełne humoru dzieła łączą w sobie wspaniałą muzykę z dowcipnymi librettami, zapewniając im nieśmiertelność na scenach operowych i operetkowych.

Wpływ na innych kompozytorów

Twórczość Johanna Straussa II cieszyła się ogromnym uznaniem wśród jego współczesnych, w tym innych wielkich kompozytorów. Richard Wagner uwielbiał jego walc „Wino, kobieta i śpiew” i wielokrotnie wyrażał swój podziw dla talentu wiedeńskiego mistrza. Johannes Brahms, będący bliskim przyjacielem Straussa, w dowód sympatii podpisał kiedyś na wachlarzu żony kompozytora nuty „Nad pięknym modrym Dunajem” z dopiskiem: „Niestety NIE autorstwa Johannesa Brahmsa”. Ten dowcipny gest podkreślał szacunek, jakim darzył go nawet tak wybitny twórca. Richard Wagner był wielkim miłośnikiem walca „Wino, kobieta i śpiew” Straussa.

Ciekawostki i dziedzictwo Johanna Straussa II

Kontrowersje i rywalizacja

Życie rodziny Straussów nie było pozbawione dramatów i nietypowych paktów. Bracia Josef i Eduard zawarli porozumienie, zgodnie z którym ten, który przeżyje drugiego, miał zniszczyć ich wspólne archiwa. W 1907 roku Eduard Strauss wypełnił tę obietnicę, spalając ogromną część oryginalnych archiwów orkiestrowych w fabryce pieców. Johann Strauss II musiał również mierzyć się z konkurencją ze strony innych twórców. W dziedzinie operetki jego wielkie sukcesy stanowiły wyzwanie dla równie znakomitych dzieł Jacques’a Offenbacha.

Dziedzictwo i tradycja

Dziedzictwo Johanna Straussa II jest żywe do dziś. W Wiedniu znajduje się jego dawna rezydencja przy Praterstrasse, która jest częścią Muzeum Wiednia, dokumentując życie i twórczość kompozytora. Jego muzyka jest nieodłącznym elementem wiedeńskiej kultury. Tradycja prowadzenia orkiestry ze skrzypcami w ręku, znana jako Vorgeiger, jest kontynuowana m.in. podczas Koncertów Noworocznych Filharmoników Wiedeńskich, którzy corocznie celebrują jego wkład w muzykę. Koncerty Noworoczne Filharmoników Wiedeńskich corocznie celebrują wkład Johanna Straussa II w muzykę.

Upamiętnienie w kulturze

Wielkość talentu Johanna Straussa II została doceniona również przez przemysł filmowy. Alfred Hitchcock nakręcił o nim film biograficzny „Waltzes from Vienna” w 1934 roku. Później, po wizycie w Wiedniu, Walt Disney stworzył film „The Waltz King” w 1963 roku, ponownie przybliżając postać i twórczość „Króla Walca” szerszej publiczności.

Zdrowie i śmierć

Przez całe życie Johann Strauss II zmagał się z licznymi problemami zdrowotnymi. Cierpiał na hipochondrię i różne fobie. W 1853 roku, pod wpływem ogromnego obciążenia pracą, przeszedł załamanie nerwowe, co zmusiło go do przekazania prowadzenia orkiestry swojemu bratu, Josefowi. W 1853 roku Johann Strauss II przeszedł załamanie nerwowe z powodu nadmiernego obciążenia pracą. Zmarł 3 czerwca 1899 roku w Wiedniu w wyniku zapalenia płuc. W chwili śmierci pracował nad baletem „Aschenbrödel”. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Zentralfriedhof).

Chronologia życia i kariery Johanna Straussa II

Najważniejsze dzieła Johanna Straussa II

• Walce:
• „Nad pięknym modrym Dunajem” (The Blue Danube)
• „Walc Cesarski” (Kaiser-Walzer)
• „Opowieści Lasku Wiedeńskiego”
• Polki:
• „Tritsch-Tratsch-Polka”
• Operetki:
• „Zemsta nietoperza” (Die Fledermaus)
• „Baron cygański” (Der Zigeunerbaron)

Warto wiedzieć: Pomimo swojego dziedzictwa muzycznego, Johann Strauss II musiał mierzyć się w dziedzinie operetki z wielkimi sukcesami Jacques’a Offenbacha, co stanowiło znaczącą rywalizację w tamtym okresie.

Filmy inspirowane życiem Johanna Straussa II

Nawet w obliczu przeciwności losu, takich jak sprzeciw rodziny czy trudności osobiste, Johann Strauss II udowodnił, że determinacja i talent pozwalają tworzyć dzieła, które przetrwają wieki. Johann Strauss II zmarł w Wiedniu, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo muzyczne.

Johann Strauss II, „Król Walca”, był austriackim kompozytorem, skrzypkiem i dyrygentem, którego muzyka na zawsze zmieniła oblicze muzyki tanecznej. Jego walce, polki i operetki, takie jak „Nad pięknym modrym Dunajem” czy „Zemsta nietoperza”, do dziś cieszą się niesłabnącą popularnością, stanowiąc esencję wiedeńskiej elegancji i radości życia. Mimo licznych wyzwań życiowych i artystycznych, Strauss II stworzył dzieła o uniwersalnym charakterze, które łączą pokolenia i kultury, potwierdzając jego niezaprzeczalny geniusz i trwałe miejsce w panteonie światowej muzyki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Strauss_II