Charles-Édouard Jeanneret-Gris, znany światu jako Le Corbusier, urodził się 6 października 1887 roku w La Chaux-de-Fonds w Szwajcarii. Zmarł 27 sierpnia 1965 roku w wieku 77 lat, pozostawiając po sobie monumentalne dziedzictwo architektoniczne i urbanistyczne, które na zawsze odmieniło oblicze XX-wiecznego budownictwa. Był architektem, malarzem, urbanistą i pisarzem, którego innowacyjne idee i projekty wywarły globalny wpływ. W 2024 roku Le Corbusier miałby 137 lat. Jego żoną była Yvonne Galli.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 77 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Yvonne Galli
- Dzieci: Brak informacji
- Zawód: Architekt, urbanista, malarz, pisarz
- Główne osiągnięcie: Kwintesencja „pięciu punktów nowoczesnej architektury”, rewolucjonizująca współczesne budownictwo
Kim był Le Corbusier?
Prawdziwe nazwisko i pseudonim
Le Corbusier, właściwie Charles-Édouard Jeanneret-Gris, urodził się 6 października 1887 roku w szwajcarskim miasteczku La Chaux-de-Fonds. Pseudonim „Le Corbusier”, który przyniósł mu światową sławę, zaczerpnął od nazwiska swoich belgijskich przodków. Choć jego korzenie tkwiły w Szwajcarii, w 1930 roku przyjął obywatelstwo francuskie, co podkreślało jego silne związki z Francją, gdzie rozwijał swoją karierę.
Pochodzenie i rodzina
Jego rodzina miała silne tradycje rzemieślnicze – ojciec zajmował się emaliowaniem kopert zegarków, co było domeną regionu La Chaux-de-Fonds, a matka była nauczycielką gry na pianinie. Miał starszego brata, Alberta, który był skrzypkiem amatorem. W życiu osobistym był żonaty z Yvonne Galli. Uważał, że zasady moralne, symbolizowane przez kąt prosty i cyrkiel, promowane w jego rodzinnym mieście przez lożę masońską, powinny stanowić fundament życia i pracy. Te idee, jak prawość i dokładność, przenikały jego twórczość.
Data i miejsce śmierci
Le Corbusier zmarł 27 sierpnia 1965 roku w Roquebrune-Cap-Martin we Francji, w wieku 77 lat. Jego śmierć nastąpiła podczas kąpieli w morzu, kończąc tym samym niezwykle bogatą i wpływowa karierę architektoniczną i artystyczną.
Wszechstronność twórcza
Le Corbusier nie był tylko architektem. Jego działalność obejmowała malarstwo, urbanistykę i pisarstwo. Był jednym z prekursorów puryzmu w malarstwie. Jego publikacje, takie jak monumentalne „Vers une architecture”, stały się manifestami modernizmu, kształtującymi myślenie o architekturze na całym świecie przez kolejne dekady.
Edukacja i wczesne doświadczenia
Droga do architektury
Le Corbusier nigdy nie ukończył formalnych studiów architektonicznych, podobnie jak wielu innych wybitnych architektów modernistycznych. Swoją edukację rozpoczął w wieku 15 lat w miejskiej szkole artystycznej w La Chaux-de-Fonds, gdzie skupiał się na sztuce stosowanej związanej z zegarmistrzostwem. Początkowo wyrażając „horror” na myśl o architekturze, w wieku 16 lat, pod wpływem nauczyciela L’Eplatteniera, zdecydował się poświęcić tej dziedzinie.
Praktyki i podróże kształtujące wizję
Kluczowe doświadczenia zawodowe zdobywał w Paryżu u Auguste’a Perreta, pioniera żelbetu, a następnie w biurze Petera Behrensa w Niemczech. W tym ostatnim miejscu miał okazję współpracować z przyszłymi legendami – Walterem Gropiusem i Miesem van der Rohe. Pięciomiesięczna podróż na Wschód w 1911 roku, podczas której odwiedził Bałkany, Turcję i Grecję, zaowocowała stworzeniem blisko 80 szkicowników, dokumentujących jego fascynację antyczną architekturą, zwłaszcza Partenonem.
Architektoniczne innowacje i kluczowe projekty
System Dom-Ino i „wolny plan”
W latach 1914–1915 Le Corbusier, wspólnie z inżynierem Maxem Dubois, opracował teoretyczny model domu, znany jako system Dom-Ino. Był to przełomowy koncept oparty na betonowych płytach wspartych na cienkich słupach żelbetowych. System ten stanowił podstawę dla jego późniejszych idei dotyczących „wolnego planu”, który pozwalał na swobodę w aranżacji ścian wewnętrznych i elewacji, niezależnie od konstrukcji nośnej budynku.
„Pięć punktów nowoczesnej architektury”
Le Corbusier sformułował pięć fundamentalnych zasad, które zdefiniowały architekturę modernistyczną:
- Konstrukcja na słupach (pilotis): Uniesienie bryły budynku nad ziemię, zwalniające przestrzeń parteru.
- Płaskie dachy z ogrodami: Odzyskanie przestrzeni na cele rekreacyjne i integracja z naturą.
- Wolny plan: Swoboda w projektowaniu ścian wewnętrznych i elewacji.
- Wstęgowe okna: Długie, poziome okna zapewniające równomierne doświetlenie i otwarcie na otoczenie.
- Wolna elewacja: Możliwość projektowania fasady niezależnie od konstrukcji nośnej.
Ikoniczne budowle
Villa Savoye w Poissy (1928-1931) jest kwintesencją jego „pięciu punktów”, uznawana za jedno z najważniejszych dzieł Le Corbusiera, stanowi doskonały przykład jego wizji „maszyny do mieszkania”. Unité d’Habitation w Marsylii (1939-1952) było gigantycznym blokiem mieszkalnym, zaprojektowanym jako samowystarczalne „miasto w mieście”, które stało się wzorcem dla powojennej architektury mieszkaniowej i nadało ton nurtowi brutalizmu poprzez ekspresyjne wykorzystanie betonu. Kaplica Notre-Dame du Haut w Ronchamp (1950-1963) pokazuje jego ewolucję stylistyczną w kierunku form bardziej rzeźbiarskich i duchowych.
Urbanistyka i wpływ na rozwój miast
Projektowanie Chandigarh
Le Corbusier odegrał kluczową rolę w projektowaniu indyjskiego miasta Chandigarh. Stworzył jego plan generalny oraz zaprojektował najważniejsze budynki rządowe. Jego wizja urbanistyczna dla Chandigarh była śmiałą próbą stworzenia nowoczesnego miasta, które do dziś jest żywym przykładem jego koncepcji.
Wizje miast i powojenna odbudowa
Choć jego plany urbanistyczne, takie jak Plan Voisin dla Paryża, były często radykalne i nie zawsze realizowane, do dziś są studiowane na wydziałach architektury. Jego koncepcje bloków mieszkalnych miały ogromny wpływ na kształtowanie krajobrazu miast europejskich w okresie powojennej odbudowy, stanowiąc odpowiedź na braki mieszkaniowe i wprowadzając nowe modele życia miejskiego.
Dziedzictwo i uznanie
Nagrody i odznaczenia
Le Corbusier został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami, w tym Złotym Medale AIA w 1961 roku i tytułem Wielkiego Oficera Legii Honorowej w 1964 roku. Jego najbardziej znaczącym globalnym wyróżnieniem było wpisanie 17 jego projektów zlokalizowanych w siedmiu krajach na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2016 roku, co potwierdza uniwersalną wartość jego dzieł.
Fundacja Le Corbusier
Po jego śmierci powołano Fundację Le Corbusier, która zarządza jego spuścizną, chroni prawa autorskie i promuje jego dzieła. Fundacja odgrywa kluczową rolę w zachowaniu i udostępnianiu dziedzictwa jednego z największych architektów XX wieku.
Kontrowersje i krytyka
Postać Le Corbusiera budzi również kontrowersje. Przypisywano mu powiązania z faszyzmem, antysemityzmem oraz eugeniką, co rzuca cień na jego dziedzictwo. Jego krytycy wskazywali na obojętność wobec istniejących miejsc kulturowych w jego projektach urbanistycznych oraz na zbyt sterylne i nieludzkie podejście do projektowania, które mogło pozbawiać przestrzenie ciepła i emocji.
Ciekawostki
Le Corbusier był również utalentowanym projektantem mebli, tworząc ikony designu, takie jak leżanka LC4. Jego podróże skrupulatnie dokumentowane w szkicownikach stanowiły główne źródło jego edukacji i inspiracji. Jego wizja architektury, choć często radykalna, nadal inspiruje i stanowi punkt odniesienia dla współczesnych twórców, którzy widzą w jego dziełach symbol nowoczesności i rewolucji modernistycznej.
Dziedzictwo Le Corbusiera przypomina o sile innowacji i nieustającej potrzebie poszukiwania nowych form wyrazu w architekturze, nawet w obliczu kontrowersji i dyskusji. Jego śmiałe wizje i przełomowe projekty wciąż inspirują, pokazując, jak ważne jest odważne kształtowanie przestrzeni wokół nas, które może odmienić życie ludzi i funkcjonowanie miast.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są 5 zasad Le Corbusiera?
Pięć zasad Le Corbusiera, znanych jako „Pięć punktów architektury”, to: pilotisy (słupy podtrzymujące budynek), wolny plan, wolna fasada, poziome okna i dach jako ogród. Zasady te miały na celu uwolnienie architektury od tradycyjnych ograniczeń i stworzenie funkcjonalnych, estetycznych przestrzeni.
Jaka jest koncepcja Le Corbusiera?
Koncepcja Le Corbusiera opierała się na idei „maszyny do mieszkania” – budynków zaprojektowanych z myślą o funkcjonalności, higienie i komforcie mieszkańców, wykorzystując nowoczesne technologie i materiały. Dążył do stworzenia harmonijnych, racjonalnych i pięknych przestrzeni życiowych, które odpowiadałyby potrzebom współczesnego człowieka.
Co znaczy le corbusier?
„Le Corbusier” to pseudonim artystyczny Charlesa-Édouarda Jeannereta, jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych architektów, urbanistów, malarzy i pisarzy XX wieku. Jego nazwisko stało się synonimem nowoczesnej architektury i innowacyjnego podejścia do projektowania.
Kto jest twórcą brutalizmu?
Brutalizm jako styl architektoniczny nie ma jednego, wyznaczonego twórcy, lecz jest zjawiskiem, które ewoluowało. Jednakże, Le Corbusier, ze swoimi projektami z surowego betonu, takimi jak jednostka mieszkalna w Marsylii, jest często uznawany za jednego z prekursorów i inspiratorów tego nurtu.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Le_Corbusier
