Mary Pickford: Ikona Kina Niemego i Pionierka Hollywood

13

Mary Pickford, urodzona jako Gladys Louise Smith 8 kwietnia 1892 roku w Toronto, była kanadyjsko-amerykańską aktorką, scenarzystką i producentką filmową, która na zawsze zapisała się w historii kina jako „Królowa Kinematografii” i „Ulubienica Ameryki”. Jej niezwykła kariera, obejmująca erę kina niemego i początki kina dźwiękowego, uczyniła ją jedną z najbardziej wpływowych postaci wczesnego Hollywood. Jako współzałożycielka legendarnej wytwórni United Artists, Mary Pickford nie tylko definiowała standardy aktorskie, ale także aktywnie kształtowała biznesową stronę przemysłu filmowego. W wieku 87 lat zmarła 29 maja 1979 roku, pozostawiając po sobie niezatarty ślad w kulturze światowej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W momencie śmierci miała 87 lat.
• Żona/Mąż: Douglas Fairbanks (drugi mąż).
• Dzieci: Brak biologicznych dzieci.
• Zawód: Aktorka, scenarzystka, producentka filmowa.
• Główne osiągnięcie: Współzałożycielka United Artists, zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki.

Podstawowe informacje o Mary Pickford

Mary Pickford, urodzona jako Gladys Louise Smith 8 kwietnia 1892 roku w Toronto w Kanadzie, przeszła długą i niezwykle wpływową drogę w świecie kina. Jej ogromna popularność i sukcesy biznesowe przyniosły jej przydomki „Królowej Kinematografii” (Queen of the Movies) oraz „Ulubienicy Ameryki” (America’s Sweetheart). Przez większość życia posiadała status poddanej brytyjskiej (1892–1947), jednak w 1920 roku przyjęła obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, a w 1947 roku uzyskała również obywatelstwo kanadyjskie, co podkreśla jej złożoną tożsamość narodową. Zmarła 29 maja 1979 roku w wieku 87 lat w Santa Monica w Kalifornii; jej ciało spoczęło na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale, kończąc życie ikony kina niemego.

Rodzina i życie prywatne Mary Pickford

Trudne dzieciństwo Mary Pickford miało znaczący wpływ na jej późniejsze życie. Jej ojciec, John Charles Smith, syn angielskich imigrantów, zmagał się z alkoholizmem i pracował dorywczo. Jego śmierć 11 lutego 1898 roku, w wyniku zakrzepu krwi po wypadku w pracy na statku Niagara Steamship, pozostawiła rodzinę w trudnej sytuacji materialnej. Matka Mary, Charlotte Hennessey, Irlandka wyznania katolickiego, pracująca jako szwaczka, po śmierci męża podjęła decyzję o wprowadzeniu całej rodziny do świata teatru, co okazało się kluczowym momentem dla przyszłej kariery jej dzieci. Równocześnie, rodzeństwo Mary – Lottie (ur. 1893) i Jack (ur. 1896) – również podążyło ścieżką kariery aktorskiej. Warto wspomnieć o podwójnym chrzcie Mary. Choć matka ochrzciła dzieci w wierze metodystycznej, aby zadowolić rodzinę męża, to w wieku czterech lat, podczas kwarantanny z powodu choroby, Mary została potajemnie ochrzczona przez katolickiego księdza jako Gladys Marie Smith, co było wyrazem głębszych przekonań religijnych jej matki.

Jednym z najbardziej znanych związków w życiu Mary Pickford był jej drugi mąż, gwiazdor kina niemego Douglas Fairbanks. Ich ślub w 1920 roku i późniejszy rozwód w 1936 roku stanowiły ważny rozdział w jej życiu osobistym i zawodowym. Para ta była tak popularna, że Douglas Fairbanks Jr. wspominał, iż jako dziecko brał Mary za swoją nową koleżankę do zabawy pociągami, co świadczy o ich niezwykłej pozycji w świadomości społecznej tamtych czasów. Ich wspólne życie i kariery były ściśle powiązane, tworząc jedno z najpotężniejszych małżeństw w historii Hollywood. Po rozwodzie z Fairbanksem, Mary Pickford wiodła życie prywatne z dala od błysku fleszy, choć jej wpływ na przemysł filmowy pozostawał niezmiennie silny.

Kariera zawodowa Mary Pickford

Początki i debiut w teatrze

Po śmierci ojca, rodzina Smithów przez sześć lat podróżowała pociągami po Stanach Zjednoczonych, występując w niskiej klasy spektaklach teatralnych, by zapewnić sobie byt. W tych trudnych warunkach Mary zadebiutowała w wieku zaledwie 7 lat w sztuce „The Silver King”. Ta wczesna ekspozycja na scenę okazała się kluczowa dla jej przyszłej kariery. W 1907 roku, w wieku 15 lat, zdobyła rolę w broadwayowskim przedstawieniu „The Warrens of Virginia”. To właśnie wtedy producent David Belasco, dostrzegając jej talent, wymusił na niej zmianę nazwiska z Gladys Smith na Mary Pickford, co stało się jej artystycznym pseudonimem na całe życie i symbolem narodzin nowej gwiazdy na scenie.

Przejście do kina i pierwsze sukcesy

Przełom w karierze Mary Pickford nastąpił 19 kwietnia 1909 roku, kiedy przeszła test ekranowy w Biograph Company. Choć nie otrzymała roli w „Pippa Passes”, reżyser D.W. Griffith był nią tak zachwycony, że zaoferował jej stałe zatrudnienie za 10 dolarów dziennie, co stanowiło znacząco wyższą stawkę niż zarabiali inni aktorzy w studiu. Jej debiut filmowy okazał się niezwykle płodny – w swoim pierwszym roku pracy w kinie wystąpiła w aż 51 produkcjach, średnio jednej tygodniowo. Grała niemal każdą postać, od sprzątaczek i sekretarek po niewolnice i Indianki, demonstrując wszechstronność i niezwykłą wydajność. Ten dynamiczny start w świecie kina niemego ugruntował jej pozycję jako jednej z najbardziej obiecujących aktorek młodego Hollywood.

Era Hollywood i założenie United Artists

Do 1916 roku Mary Pickford stała się pierwszą aktorką w historii, która podpisała kontrakt na milion dolarów. Umowa ta gwarantowała jej 1.04 miliona USD (równowartość około 22.75 mln USD w 2024 roku) oraz połowę zysków z jej filmów, co świadczy o jej potędze finansowej i artystycznej. W 1919 roku, pragnąc mieć pełną kontrolę nad dystrybucją swoich dzieł i niezależność od studiów, Mary Pickford, wraz z Charliem Chaplinem, Douglasem Fairbanksem i D.W. Griffithiem, założyła wytwórnię United Artists. Ta decyzja była rewolucyjna i odegrała kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości przemysłu filmowego, dając artystom większą władzę nad ich pracą.

Jej filmy generowały ogromne zyski w latach 20. XX wieku. Produkcja „Pollyanna” z 1920 roku zarobiła 1.1 miliona USD, a „Rosita” z 1923 roku przekroczyła barierę miliona dolarów przychodu, co w tamtych czasach było fenomenalnym wynikiem. Potęga finansowa Mary Pickford była widoczna już wcześniej; podpisując nowy kontrakt z Adolphem Zukorem, otrzymywała rekordową pensję 10 000 dolarów tygodniowo oraz pełną kontrolę kreatywną nad swoimi produkcjami. Jej niski wzrost, poniżej 150 cm, w połączeniu z naturalistyczną grą aktorską, pozwalał jej wiarygodnie wcielać się w role dziecięce nawet w dorosłym wieku, co było jednym z jej charakterystycznych talentów. To również Mary Pickford wprowadziła do studia Biograph siostry Lillian i Dorothy Gish, pomagając im rozpocząć wielkie kariery w erze kina niemego.

Wyzwania kina dźwiękowego i schyłek kariery

Początkowo Mary Pickford lekceważyła rozwój kina dźwiękowego, twierdząc, że dodawanie dźwięku do filmów jest jak „nakładanie szminki na Wenus z Milo”. Ta postawa, choć zrozumiała w kontekście dominacji kina niemego, przyczyniła się do spadku jej popularności w latach 30. XX wieku. Aktorka nie była jedyną, która miała problemy z adaptacją do nowej technologii; wielu gwiazdorów kina niemego z trudem odnalazło się w nowej rzeczywistości. Warto jednak zaznaczyć, że 29 marca 1928 roku Mary Pickford wzięła udział w audycji radiowej „The Dodge Brothers Hour”, by udowodnić słuchaczom, że ona i inne gwiazdy kina niemego posiadają głosy nadające się do filmów dźwiękowych, co było próbą pokazania swojej gotowości na zmiany.

Nieudany test w kolorze w 1933 roku do planowanej wersji „Alicji w Krainie Czarów” Walta Disneya, gdzie projekt porzucono, gdy Paramount wypuścił własną wersję tej historii, również stanowił jeden z momentów, które nie wpłynęły pozytywnie na jej późniejszą karierę w erze dźwięku i koloru. Mimo tych trudności, Mary Pickford wciąż cieszyła się szacunkiem i uznaniem w branży, co potwierdzają jej późniejsze nagrody i wyróżnienia.

Osiągnięcia i nagrody Mary Pickford

Nagrody Akademii Filmowej

W 1929 roku Mary Pickford zdobyła drugą w historii Nagrodę Akademii dla najlepszej aktorki za rolę w swoim pierwszym filmie dźwiękowym, „Coquette”. Choć przyznanie jej tej prestiżowej nagrody wywołało wówczas spore kontrowersje, potwierdziło to jej zdolność adaptacji do zmieniających się realiów kinematografii. Jednak jej największe uznanie ze strony Akademii nadeszło później. W 1976 roku Akademia przyznała jej honorowego Oscara za całokształt twórczości, doceniając jej ogromny wkład w rozwój amerykańskiego kina i przemysłu filmowego. Było to symboliczne uhonorowanie jej długiej i wpływowej kariery.

Uznanie w historii kina

W 1999 roku Amerykański Instytut Filmowy sklasyfikował Mary Pickford na 24. miejscu listy największych żeńskich gwiazd klasycznego kina Hollywood, co jest dowodem jej trwałego miejsca w panteonie kinowych legend. Jej zaangażowanie w rozwój branży filmowej wykraczało poza samą grę aktorską; była jedną z 36 osób, które w 1927 roku założyły Akademię Wiedzy i Sztuki Filmowej (AMPAS), organizację przyznającą do dziś Oscary. Ten akt założycielski podkreśla jej wizjonerstwo i chęć kształtowania przyszłości kina. Filmy takie jak „Pollyanna” (1920) czy „Rosita” (1923) przyniosły jej nie tylko uznanie krytyków, ale i ogromne sukcesy kasowe, umacniając jej status jako pierwszej milionerki Hollywood. Jej wpływ na przemysł filmowy jest nie do przecenienia, a jej dziedzictwo jest pielęgnowane przez Mary Pickford Foundation.

Dziedzictwo i działalność filantropijna Mary Pickford

Mary Pickford aktywnie działała na rzecz ochrony dziedzictwa filmowego i wspierania młodych talentów. Założyła fundację swojego imienia, Mary Pickford Foundation, która do dziś zajmuje się ochroną jej dorobku oraz wspieraniem edukacji filmowej. Działalność tej fundacji jest świadectwem jej zaangażowania w przyszłość kina i dbałości o zachowanie historii tego medium. Jej życie, choć naznaczone trudnym początkiem i wyzwaniami adaptacji do zmian technologicznych, stanowi inspirujący przykład determinacji, talentu i wizjonerstwa w świecie sztuki filmowej. Pomimo kontrowersji, takich jak skandal z obcięciem włosów w 1928 roku, który wywołał sensację i dyskusje na temat symboliki kobiecej cnoty, Mary Pickford pozostaje jedną z najbardziej znaczących postaci w historii kina.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Mary Pickford

Mary Pickford, znana również jako „Ulubienica Ameryki”, mierzyła poniżej 150 cm wzrostu. Ten niski wzrost, w połączeniu z jej naturalistyczną grą aktorską, pozwalał jej wiarygodnie wcielać się w role dziecięce nawet w dorosłym wieku, co było jednym z jej charakterystycznych atutów. Co więcej, to właśnie Mary Pickford odegrała kluczową rolę w odkrywaniu i promowaniu innych talentów. To ona wprowadziła do studia Biograph siostry Lillian i Dorothy Gish, pomagając im rozpocząć wielkie kariery w erze kina niemego. Jej wpływ na kształtowanie gwiazd Hollywood był znaczący.

Ważnym wydarzeniem w jej karierze było również udział w radiu. 29 marca 1928 roku wzięła udział w audycji radiowej „The Dodge Brothers Hour”, której celem było udowodnienie słuchaczom, że ona i inne gwiazdy kina niemego posiadają głosy nadające się do filmów dźwiękowych. Była to odpowiedź na rosnące zainteresowanie kinem dźwiękowym i próba pokazania swojej gotowości na nową erę w przemyśle filmowym. Jej życie było pełne zwrotów akcji, od trudnego dzieciństwa po status ikony Hollywood, a jej dziedzictwo jest nadal żywe dzięki fundacjom i filmom, które przetrwały próbę czasu.

Najważniejsze daty z życia Mary Pickford

• 8 kwietnia 1892: Narodziny Gladys Louise Smith w Toronto w Kanadzie.
• 11 lutego 1898: Śmierć ojca, Johna Charlesa Smitha.
• 1907: Przełomowa rola w „The Warrens of Virginia” na Broadwayu i zmiana nazwiska na Mary Pickford.
• 19 kwietnia 1909: Test ekranowy w Biograph Company i początek kariery filmowej.
• 1916: Podpisanie pierwszego kontraktu na milion dolarów, czyniąc ją pierwszą aktorką-milionerką Hollywood.
• 1919: Współzałożycielka wytwórni United Artists.
• 1920: Przyjęcie obywatelstwa Stanów Zjednoczonych i ślub z Douglasem Fairbanksem.
• 1929: Zdobycie Oscara dla najlepszej aktorki za rolę w „Coquette”.
• 1936: Rozwód z Douglasem Fairbanksem.
• 1947: Uzyskanie obywatelstwa kanadyjskiego.
• 1976: Otrzymanie honorowego Oscara za całokształt twórczości.
• 29 maja 1979: Śmierć w Santa Monica w Kalifornii w wieku 87 lat.

Nagrody i wyróżnienia Mary Pickford

Warto wiedzieć: Mary Pickford była jedną z 36 osób, które założyły Akademię Wiedzy i Sztuki Filmowej (AMPAS) w 1927 roku, organizację przyznającą Oscary.

Wybrane filmy z udziałem Mary Pickford

• „The Silver King” (1907) – debiut teatralny.
• „The Warrens of Virginia” (1907) – debiut na Broadwayu.
• „Pippa Passes” (1909) – pierwszy kontakt z D.W. Griffith.
• „Pollyanna” (1920) – sukces kasowy.
• „Rosita” (1923) – kolejny film z wysokim przychodem.
• „Coquette” (1929) – film dźwiękowy, za który otrzymała Oscara.

Warto wiedzieć: W 1916 roku Mary Pickford podpisała kontrakt na milion dolarów, stając się pierwszą aktorką-milionerką w historii Hollywood.

Mary Pickford, jako pionierka kina, pokazała, że determinacja i wizjonerstwo mogą przekształcić nawet najtrudniejsze początki w nieśmiertelne dziedzictwo. Jej historia przypomina, że odwaga w dążeniu do celu i adaptacja do zmian są kluczami do trwałego sukcesu, czyniąc ją postacią, której wpływ na przemysł filmowy jest nie do przecenienia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Pickford