Siergiej Wasiljewicz Rachmaninow (urodzony 1 kwietnia 1873 r.) był jednym z najwybitniejszych pianistów i kompozytorów przełomu XIX i XX wieku, uznawanym za jednego z ostatnich wielkich przedstawicieli rosyjskiego romantyzmu. Na 28 marca 1943 roku miał 69 lat, zmarł zaledwie kilka dni przed swoimi 70. urodzinami. Jego kariera, naznaczona zarówno triumfami, jak i osobistymi kryzysami, doprowadziła go do emigracji z Rosji po rewolucji 1917 roku, po której skupił się głównie na działalności koncertującej w Stanach Zjednoczonych, aby utrzymać rodzinę. W jego życiu osobistym nie ma informacji o żonie ani dzieciach, ale jego twórczość i wirtuozeria pianistyczna na zawsze wpisały się w historię muzyki. Rachmaninow pozostawił po sobie bogate dziedzictwo, w tym słynne koncerty fortepianowe i preludia, które do dziś stanowią wyzwanie dla pianistów i zachwycają słuchaczy na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 69 lat (na marzec 1943)
- Żona/Mąż: Brak informacji
- Dzieci: Brak informacji
- Zawód: Kompozytor, pianista
- Główne osiągnięcie: II Koncert fortepianowy c-moll, wirtuozeria pianistyczna
Siergiej Rachmaninow: Biografia
Podstawowe informacje
Siergiej Wasiljewicz Rachmaninow urodził się 1 kwietnia 1873 roku (według starego stylu 20 marca) w posiadłości Siemionowo, położonej niedaleko Starej Russy w guberni nowogrodzkiej, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego. Jego pochodzenie sięgało rosyjskiej arystokracji, a rodzinna tradycja głosiła, że ród wywodzi się od legendarnego Wasilija o przydomku „Rachman”, który miał być wnukiem Stefana III Wielkiego, hospodara mołdawskiego. Siergiej Rachmaninow jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych pianistów swoich czasów oraz jednego z ostatnich wielkich przedstawicieli romantyzmu w rosyjskiej muzyce klasycznej. Zmarł 28 marca 1943 roku w Beverly Hills w Kalifornii, zaledwie kilka dni przed swoimi 70. urodzinami. Przyczyną jego śmierci był czerniak (melanoma).
Rodzina i życie prywatne
Ojcem Siergieja Rachmaninowa był Wasilij Arkadiewicz Rachmaninow, emerytowany oficer armii i pianista amator. Matka, Lubow Pietrowna Butakowa, rozpoczęła naukę gry na pianinie z młodym Siergiejem, gdy ten miał zaledwie cztery lata. Siergiej był trzecim z sześciorga dzieci w rodzinie, która była naznaczona tragicznymi wydarzeniami. Jego siostra Sofia zmarła na błonicę, a Jelena, która stanowiła ważną inspirację muzyczną dla Siergieja, odeszła w wieku zaledwie 18 lat. Niestety, ze względu na niekompetencję finansową ojca, rodzina straciła wszystkie pięć posiadanych majątków. Zmusiło to ich do przeprowadzki do małego mieszkania w Petersburgu, co jednocześnie przekreśliło plany dotyczące wojskowej kariery Siergieja.
Po rozstaniu rodziców, dużą rolę w wychowaniu młodego kompozytora odegrała jego babcia, Sofia Butakowa. To ona zabierała go na nabożeństwa do cerkwi, gdzie młody Siergiej zafascynował się śpiewami liturgicznymi i dźwiękiem dzwonów kościelnych, co z pewnością wpłynęło na jego wrażliwość muzyczną i późniejszą twórczość. W 1885 roku Siergiej Rachmaninow zamieszkał w Moskwie u surowego nauczyciela Nikołaja Zwieriewa. Ich relacja, choć kluczowa dla rozwoju młodego talentu, zakończyła się gwałtownym konfliktem w 1889 roku. Zwieriew odmówił Siergiejowi pomocy w zapewnieniu prywatności do komponowania, uznając to za marnowanie jego pianistycznego talentu.
Edukacja i początki kariery
Siergiej Rachmaninow rozpoczął swoją formalną edukację muzyczną w Konserwatorium Petersburskim, a następnie kontynuował studia w Konserwatorium Moskiewskim. Kształcił się pod okiem wybitnych pedagogów, takich jak Aleksander Siloti, Siergiej Taniejew oraz Anton Areński. Już w młodym wieku jego talent kompozytorski zaczął przynosić pierwsze sukcesy. Jako pracę dyplomową napisał w zaledwie 17 dni jednoaktową operę „Aleko”, opartą na poemacie Puszkina. Dzieło to odniosło ogromny sukces na deskach Teatru Bolszoj. Pochwała od samego Piotra Czajkowskiego, który chwalił młodego kompozytora za osiągnięcie, jakim była opera „Aleko”, była dla Rachmaninowa znaczącym wyróżnieniem i dowodem uznania ze strony jednego z największych autorytetów muzycznych tamtych czasów.
W wieku 19 lat, po zdaniu egzaminów z najwyższymi notami, Siergiej Rachmaninow otrzymał dyplom uprawniający go do oficjalnego używania tytułu „Wolny Artysta” (Free Artist). Jest to dowód jego wczesnego uznania w środowisku muzycznym.
Kariera pianistyczna i kompozytorska
Po katastrofalnej premierze swojej I Symfonii w 1897 roku, Siergiej Rachmaninow popadł w głęboką, czteroletnią depresję. To trudne doświadczenie na pewien czas zahamowało jego aktywność twórczą. Dopiero terapia u dr. Nikołaja Dahla pozwoliła mu odzyskać siły i powrócić do komponowania. W 1901 roku ukończył swoje słynne dzieło – II Koncert fortepianowy c-moll, który stał się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych utworów. W latach 1904–1906 Siergiej Rachmaninow pełnił funkcję dyrygenta w Teatrze Bolszoj, gdzie zyskał uznanie za swoje prowadzenie spektakli operowych. Jego styl kompozytorski charakteryzował się śpiewną melodyjnością, gęstą fakturą kontrapunktyczną i bogatą kolorystyką orkiestrową, co nadawało jego utworom głębi i emocjonalnego wyrazu.
Po rewolucji rosyjskiej w 1917 roku, Siergiej Rachmaninow na stałe opuścił swoją ojczyznę. W 1918 roku osiedlił się w Nowym Jorku, gdzie, aby utrzymać rodzinę, musiał skupić się głównie na karierze koncertującego pianisty. Ten okres emigracji wiązał się ze znacznym spadkiem jego aktywności kompozytorskiej – ukończył jedynie sześć dzieł. Pomimo tego, jego wkład w muzykę jako pianisty i kompozytora pozostaje nieoceniony.
Pianista Wirtuoz
Siergiej Rachmaninow był powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych wirtuozów fortepianu swoich czasów. Jego gra cechowała się niezwykłą czystością, precyzją rytmiczną oraz unikalnym, pełnym i rezonującym tonem, który potrafił wypełnić sale koncertowe. Niezwykły rozmiar jego dłoni stanowił jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech. Rachmaninow posiadał gigantyczne dłonie, które pozwalały mu na swobodne uderzanie interwału decymy dwunastej, co przekładało się na rozpiętość około 30 cm. Istnieją spekulacje medyczne, że mógł cierpieć na zespół Marfana, co mogłoby tłumaczyć jego imponujące warunki fizyczne i wzrost, wynoszący około 198 cm.
Poza występami na żywo, Siergiej Rachmaninow pozostawił po sobie bogate archiwum nagrań. Nagrywał dla renomowanej wytwórni Victor Talking Machine Company, a także tworzył rolki do pianoli Ampico. Te archiwalne nagrania do dziś stanowią wzór interpretacji jego własnych utworów i są cennym źródłem dla badaczy i miłośników muzyki, pozwalając zrozumieć jego unikalny styl wykonawczy. Jego nagrania stanowią wzór interpretacji jego własnych utworów.
Majątek i finanse
Tuż po ukończeniu konserwatorium, Siergiej Rachmaninow podpisał kontrakt wydawniczy z Gutheilem na kwotę 500 rubli, co stanowiło znaczący dochód w tamtych czasach. Wcześniej, aby zapewnić sobie utrzymanie, zarabiał skromne 15 rubli miesięcznie, udzielając prywatnych lekcji gry na pianinie. Jego publiczny debiut we wrześniu 1892 roku, podczas którego zaprezentował słynne Preludium cis-moll, przyniósł mu honorarium w wysokości 50 rubli. Od 1932 roku Siergiej Rachmaninow spędzał lata w swojej luksusowej posiadłości Villa Senar w Szwajcarii. Zbudował ją, aby odtworzyć atmosferę ukochanej, rosyjskiej posiadłości Iwanowka, która była dla niego symbolem domu i spokoju.
Zdrowie
W 1891 roku, podczas wakacji w Iwanowce, Siergiej Rachmaninow zachorował na ciężką odmianę malarii. Choroba ta na pewien czas przerwała jego postępy w nauce i pracy twórczej, stanowiąc poważne wyzwanie dla jego organizmu. Głębokie załamanie nerwowe, którego doświadczył po porażce I Symfonii w 1897 roku, trwało aż cztery lata. Ten okres był niezwykle trudny dla kompozytora i miał znaczący wpływ na jego dalsze życie i twórczość. W 1942 roku, z powodu pogarszającego się stanu zdrowia, Siergiej Rachmaninow musiał przeprowadzić się do cieplejszego klimatu Beverly Hills w Kalifornii. Podczas swojej ostatniej trasy koncertowej w 1943 roku był już bardzo chory, co ostatecznie doprowadziło do diagnozy zaawansowanego czerniaka.
Ciekawostki z życia Siergieja Rachmaninowa
Już jako czterolatek Siergiej Rachmaninow wykazywał się fenomenalną pamięcią słuchową. Potrafił bezbłędnie powtórzyć usłyszane fragmenty muzyczne bez ani jednej pomyłki, co świadczyło o jego niezwykłym talencie muzycznym od najmłodszych lat. Podczas nauki w Konserwatorium Petersburskim, Rachmaninow był dość niesfornym uczniem. Często wagarował, oblewał przedmioty ogólnokształcące i celowo fałszował swoje karty ocen, co świadczy o jego pewnej dozie buntu i niezależności już w młodości. Po sukcesie opery „Aleko”, jego dawny nauczyciel Nikołaj Zwieriew, z którym był skłócony, podarował mu w dowód uznania swój złoty zegarek, co było symbolicznym gestem pojednania i docenienia talentu.
Najważniejsze wydarzenia w życiu Siergieja Rachmaninowa
- 1 kwietnia 1873 – Narodziny Siergieja Wasiljewicza Rachmaninowa w posiadłości Siemionowo.
- 1891 – Zachorowanie na ciężką odmianę malarii.
- 1897 – Katastrofalna premiera I Symfonii i początek czteroletniej depresji.
- 1901 – Ukończenie słynnego II Koncertu fortepianowego c-moll.
- 1904–1906 – Pełnienie funkcji dyrygenta w Teatrze Bolszoj.
- 1917 – Emigracja z Rosji po rewolucji.
- 1918 – Osiedlenie się w Nowym Jorku.
- 1932 – Rozpoczęcie spędzania lat w posiadłości Villa Senar w Szwajcarii.
- 1942 – Przeprowadzka do Beverly Hills w Kalifornii z powodu pogarszającego się stanu zdrowia.
- 28 marca 1943 – Śmierć w Beverly Hills w Kalifornii.
Kluczowi nauczyciele Siergieja Rachmaninowa
- Aleksander Siloti
- Siergiej Taniejew
- Anton Areński
- Nikołaj Zwieriew
Najważniejsze utwory Siergieja Rachmaninowa (wymienione w tekście)
- Opera „Aleko”
- I Symfonia
- II Koncert fortepianowy c-moll
- Preludium cis-moll
Wybrane cechy stylu kompozytorskiego Siergieja Rachmaninowa
- Śpiewna melodyjność
- Gęsta faktura kontrapunktyczna
- Bogata kolorystyka orkiestrowa
Wybrane aspekty techniki pianistycznej Siergieja Rachmaninowa
- Wirtuozeria i precyzja rytmiczna
- Unikalny, pełny ton
- Zdolność do uderzania interwału decymy dwunastej (dzięki gigantycznym dłoniom)
Finanse Siergieja Rachmaninowa
| Okoliczność | Kwota |
|---|---|
| Kontrakt wydawniczy z Gutheilem (po studiach) | 500 rubli |
| Lekcje gry na pianinie (miesięcznie) | 15 rubli |
| Honorarium za debiut (Preludium cis-moll) | 50 rubli |
Warto wiedzieć: Siergiej Rachmaninow, mimo swojej arystokratycznej przeszłości, doświadczył znaczących problemów finansowych swojej rodziny, co zmusiło go do zmiany planów życiowych i podjęcia pracy zarobkowej już we wczesnym wieku.
Siergiej Wasiljewicz Rachmaninow był postacią monumentalną w historii muzyki, której talent pianistyczny i kompozytorski wywarł niezatarty wpływ na oblicze muzyki klasycznej. Mimo osobistych dramatów i trudności życiowych, takich jak okresy depresji i przymusowa emigracja, jego twórczość odznaczała się niezwykłą siłą wyrazu i głębią emocjonalną. Jego arcydzieła, w tym II Koncert fortepianowy, do dziś stanowią szczytowe osiągnięcia gatunku i są nieodłączną częścią repertuaru pianistycznego na całym świecie, potwierdzając jego status jako jednego z najwybitniejszych kompozytorów i pianistów w historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kto to był Rachmaninow?
Siergiej Rachmaninow był wybitnym rosyjskim kompozytorem, pianistą i dyrygentem okresu romantyzmu. Uznawany jest za jednego z największych wirtuozów fortepianu w historii.
Na co zmarł Rachmaninow?
Rachmaninow zmarł na raka płuc. Choroba została zdiagnozowana stosunkowo późno, co uniemożliwiło skuteczne leczenie.
Jaki jest najbardziej znany utwór Rachmaninowa?
Do najbardziej znanych utworów Rachmaninowa zalicza się Koncert fortepianowy nr 2 c-moll, op. 18. Jego melodyjność i romantyczna głębia zdobyły serca słuchaczy na całym świecie.
Jak się nazywa opera rachmaninowa?
Rachmaninow skomponował trzy opery, z których najbardziej znana to „Aleko”. Inne jego opery to „Skąpy Rycerz” i „Pana Tadeusza” (nieukończona).
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sergei_Rachmaninoff
