Renoir: Pierre-Auguste, Jean i Śniadanie Wioślarzy. Od Delacroix po Moulin de la Galette

13

Pierre-Auguste Renoir, urodzony 25 lutego 1841 roku w Limoges, zmarł 3 grudnia 1919 roku w Cagnes-sur-Mer, mając 78 lat. Był czołowym francuskim malarzem, kluczową postacią impresjonizmu, znanym z celebracji piękna, kobiecej zmysłowości oraz jako kontynuator tradycji malarskiej sięgającej od Rubensa do Watteau. Jego życie było ściśle związane z rodziną, w tym z żoną Aline Victorine Charigot i dwoma synami: Pierrem, aktorem, oraz Jeanem, światowej sławy reżyserem filmowym. Renoir rozpoczął karierę od malowania dekoracji na porcelanie, by stać się jednym z najbardziej cenionych artystów swojego pokolenia, którego dzieła do dziś zdobią największe galerie sztuki na świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 78 lat (na dzień śmierci)
• Żona/Mąż: Aline Victorine Charigot
• Dzieci: Pierre Renoir, Jean Renoir
• Zawód: Malarz
• Główne osiągnięcie: Kluczowa postać impresjonizmu, twórca dzieł celebrujących piękno i radość życia.

Pierre-Auguste Renoir: Podstawowe informacje

Pierre-Auguste Renoir, którego pełne imię brzmi Pierre-Auguste Renoir, urodził się 25 lutego 1841 roku w Limoges, mieście położonym w regionie Haute-Vienne we Francji. Jego ojciec, Léonard Renoir, był krawcem, co odzwierciedlało skromne pochodzenie artysty i jego rodziny. To właśnie trudna sytuacja finansowa rodziny wpłynęła na wczesne lata jego życia i ścieżkę edukacyjną. Renoir zmarł 3 grudnia 1919 roku w Cagnes-sur-Mer, miejscowości na południu Francji, w wieku 78 lat. Spędził tam ostatnie lata swojego życia, zmagając się z postępującą chorobą, ale nadal tworząc sztukę. Jego tożsamość artystyczna jest nierozerwalnie związana z impresjonizmem, ruchem, którego był jednym z czołowych przedstawicieli. Uznawany za mistrza w przedstawianiu radości życia, piękna kobiecego ciała i naturalnego światła, Renoir kontynuował w swoim malarstwie bogatą tradycję europejskiej sztuki, nawiązując do takich mistrzów jak Rubens czy Watteau.

Życie osobiste i rodzinne Pierre-Auguste’a Renoira

Pochodzenie Pierre-Auguste’a Renoira było skromne. Jego ojciec, Léonard Renoir, pracował jako krawiec, co skłoniło rodzinę do przeprowadzki z Limoges do Paryża w 1844 roku, w nadziei na lepsze perspektywy życiowe. Zamieszkanie przy rue d’Argenteuil miało szczególne znaczenie, ponieważ zapewniło młodemu artyście bliskość Luwru, miejsca, które stało się dla niego później źródłem inspiracji. W życiu osobistym Renoira kluczową rolę odegrała Aline Victorine Charigot, którą poślubił w 1890 roku. Szwaczka, młodsza od artysty o dwadzieścia lat, była również jego modelką, pojawiając się między innymi na słynnym obrazie „Śniadanie wioślarzy” z 1881 roku, gdzie została przedstawiona z psem. Małżeństwo z Aline wniosło stabilność do życia artysty. Renoir miał dwóch synów.

Potomstwo Pierre-Auguste’a Renoira

• Pierre Renoir: Najstarszy syn artysty, urodzony w 1885 roku (jeszcze przed oficjalnym ślubem rodziców), został uznanym aktorem teatralnym i filmowym; zmarł w 1952 roku.
• Jean Renoir: Drugi syn, urodzony w 1894 roku, zdobył światową sławę jako wybitny twórca filmowy; żył do 1979 roku.

Wcześniej, w latach 60. XIX wieku, ważną postacią w życiu Renoira była Lise Tréhot, jego kochanka i muza. Jej wizerunek stał się inspiracją dla wielu jego wczesnych dzieł, w tym słynnego obrazu „Lise z parasolką” (Lise with a Parasol).

Kariera artystyczna Pierre-Auguste’a Renoira

Trudna sytuacja finansowa rodziny zmusiła młodego Pierre-Auguste’a Renoira do przerwania nauki w wieku zaledwie 13 lat. Rozpoczął terminowanie w fabryce porcelany, gdzie jego zadaniem było malowanie dekoracji na naczyniach. Ta praca okazała się niezwykle cennym doświadczeniem, pozwalającym mu rozwinąć biegłość manualną i precyzję, które później wykorzystał w malarstwie. Zanim wstąpił na drogę formalnej edukacji artystycznej, Renoir zarabiał na życie w różnorodny sposób, malując zasłony dla misjonarzy zagranicznych oraz dekorując wachlarze. Te prace świadczą o jego wszechstronności rzemieślniczej i potrzebie ciągłego tworzenia.

Edukacja i początki kariery

Przełomem w jego edukacji było rozpoczęcie studiów artystycznych w Paryżu w 1862 roku, gdzie uczył się pod okiem Charlesa Gleyre’a. W pracowni Gleyre’a poznał przyszłe ikony malarstwa: Alfreda Sisleya, Frédéric’a Bazille’a oraz Claude’a Moneta, z którymi nawiązał trwałe przyjaźnie i wspólnie kształtował nowatorskie idee w sztuce. Choć pierwsze próby wystawiennicze Renoira miały miejsce już w 1864 roku, jego pierwszy znaczący sukces artystyczny przypadł na rok 1868, kiedy to obraz „Lise z parasolką” został doceniony. Jednak droga do szerszego uznania była długa i wyboista, częściowo utrudniona przez burzliwe wydarzenia historyczne, takie jak wojna francusko-pruska. Renoir był jednym ze współorganizatorów Pierwszej Wystawy Impresjonistów, która odbyła się w kwietniu 1874 roku. Zaprezentował tam sześć swoich prac. Mimo że ruch impresjonistyczny spotkał się z ogólną krytyką, jego dzieła zostały przyjęte stosunkowo dobrze, co stanowiło ważny krok w jego karierze.

Zmiana stylu i późna twórczość

Punktem zwrotnym w jego rozwoju artystycznym była podróż do Włoch w 1881 roku. Tam, pod wpływem dzieł Rafaela i Tycjana, Renoir poczuł, że „doszedł do ściany” w ramach impresjonizmu. Zaczął wówczas eksperymentować z bardziej surowym i klasycznym stylem, znanym jako okres Ingresa. W późniejszych latach życia, pomimo postępującego paraliżu, artysta nie zaprzestał tworzenia. W ostatnich latach życia zajmował się również rzeźbą, pracując z młodym artystą Richardem Guino, który wykonywał fizyczną pracę pod dyktando mistrza. Ta współpraca pozwoliła mu nadal realizować swoje artystyczne wizje.

Najważniejsze dzieła Pierre-Auguste’a Renoira

Pierre-Auguste Renoir stworzył wiele arcydzieł, które na stałe wpisały się w historię sztuki. Jednym z jego najsłynniejszych obrazów impresjonistycznych jest „Bal du moulin de la Galette” z 1876 roku. To monumentalne dzieło przedstawia tłum ludzi bawiących się w popularnym ogrodzie tanecznym na Montmartre, uchwycone z charakterystycznym dla impresjonizmu migotliwym światłem i żywą kolorystyką. Innym ikonicznym dziełem jest „Śniadanie wioślarzy” z lat 1880–1881. Obraz ten, o monumentalnych rozmiarach, ukazuje grupę przyjaciół artysty odpoczywających na tarasie nad Sekwaną, łącząc w sobie elementy portretu, martwej natury i pejzażu.

Przykłady kluczowych prac

• „Bal du moulin de la Galette” (1876): Jeden z najsłynniejszych obrazów impresjonistycznych, przedstawiający tłum ludzi bawiących się w ogrodzie tanecznym na Montmartre, charakteryzujący się migotliwym światłem i kolorem.
• „Śniadanie wioślarzy” (1880–1881): Monumentalne dzieło przedstawiające grupę przyjaciół artysty odpoczywających na tarasie nad Sekwaną, łączące portretowanie z martwą naturą i pejzażem.
• „Dziewczęta przy pianinie” (1892): Obraz zakupiony przez państwo francuskie, będący przykładem jego późniejszego, bardziej miękkiego stylu, skupionego na domowej, intymnej atmosferze.
• „Wielkie kąpiące się” (1884–1887): Efekt jego poszukiwań klasycznej formy i dyscypliny, gdzie skupił się na rzeźbiarskim ujęciu kobiecego aktu i wyraźnych konturach.

W późniejszym okresie twórczości Renoir stworzył dzieła o bardziej miękkim stylu, skupione na domowej, intymnej atmosferze. Przykładem jest obraz „Dziewczęta przy pianinie” z 1892 roku, który został zakupiony przez państwo francuskie, co świadczy o jego uznaniu przez oficjalne kręgi artystyczne. W ramach swoich poszukiwań klasycznej formy i dyscypliny, Renoir namalował również cykl „Wielkie kąpiące się” w latach 1884–1887. Te obrazy charakteryzują się rzeźbiarskim ujęciem kobiecego aktu i wyraźnymi konturami, stanowiąc świadectwo jego artystycznych eksperymentów.

Zdrowie Pierre-Auguste’a Renoira

Około 1892 roku życie Pierre-Auguste’a Renoira zostało naznaczone poważnymi problemami zdrowotnymi. Zachorował na postępujące reumatoidalne zapalenie stawów, które stopniowo doprowadziło do deformacji jego rąk i usztywnienia prawego ramienia (ankulozy). Ta choroba drastycznie ograniczyła jego mobilność, jednak wbrew powszechnym przekonaniom, nie uniemożliwiła mu tworzenia. Mity o przywiązywaniu pędzla do palców nie odzwierciedlają rzeczywistości – Renoir nadal był w stanie chwycić pędzel, choć asystent musiał mu go wkładać w dłoń. Artysta stosował także bandaży, aby chronić podrażnioną skórę rąk przed otarciami. Aby móc kontynuować pracę nad dużymi płótnami pomimo fizycznych ograniczeń, w późnym wieku korzystał z innowacyjnego mechanizmu ruchomych rolek, które przesuwały płótno przed jego oczami, umożliwiając mu malowanie bez konieczności sięgania do górnych partii dzieła. Ta adaptacja świadczy o jego niezwykłej determinacji i sile woli.

Warto wiedzieć: Pomimo postępującej choroby, Renoir przez całe życie zachował niezwykłą radość życia i pasję do tworzenia sztuki, co podkreśla jego słynna maksyma o pięknie pozostającym mimo przemijającego bólu.

Kontrowersje i incydenty z życia Pierre-Auguste’a Renoira

Życie Pierre-Auguste’a Renoira nie było pozbawione dramatycznych momentów i kontrowersji. W 1871 roku, podczas Komuny Paryskiej, artysta znalazł się w śmiertelnym niebezpieczeństwie, gdy został wzięty przez komunardów za szpiega i o mało nie został wrzucony do rzeki. Cudem uniknął śmierci dzięki interwencji Raoula Rigault. Ten incydent pokazuje, jak burzliwe czasy przeżywała Francja w tamtym okresie i jak łatwo można było stać się ofiarą politycznych zawirowań. Innym przykładem trudności, z jakimi mierzył się Renoir, była ostra krytyka ze strony prasy. W 1876 roku recenzent „Le Figaro” w brutalny sposób skrytykował jego akty, porównując sposób malowania kobiecego ciała do „rozkładającego się mięsa z fioletowo-zielonymi plamami gnilnymi”. Takie opinie, choć raniące, nie powstrzymały artysty przed kontynuowaniem swojej wizji artystycznej.

Ciekawostki z życia Pierre-Auguste’a Renoira

Zanim Pierre-Auguste Renoir na dobre poświęcił się malarstwu, wykazywał znaczący talent muzyczny. Jako dziecko posiadał ogromny talent do śpiewu, a jego nauczycielem był sam Charles Gounod, słynny kompozytor i chórmistrz. Niestety, trudna sytuacja finansowa rodziny zmusiła go do porzucenia muzyki na rzecz rzemiosła, które mogło zapewnić mu środki do życia. Szczególne i fascynujące spotkanie miało miejsce 15 stycznia 1882 roku w Palermo na Sycylii, gdzie Renoir spotkał Richarda Wagnera. W ciągu zaledwie trzydziestu pięciu minut artysta zdołał namalować portret słynnego kompozytora. Filozofia życiowa Renoira, szczególnie w obliczu choroby, była niezwykle inspirująca. Zapytany pod koniec życia, dlaczego wciąż maluje mimo ogromnego bólu wywołanego artretyzmem, odpowiedział słynnymi słowami: „Ból mija, ale piękno pozostaje”. Ta myśl doskonale podsumowuje jego podejście do sztuki i życia. W 1919 roku, na krótko przed śmiercią, Renoir miał okazję odwiedzić Luwr. Nie była to zwykła wizyta – artysta mógł zobaczyć swoje własne obrazy wiszące obok dzieł dawnych mistrzów, których podziwiał przez całe życie.

Kluczowe momenty i talenty

• Ukryty talent muzyczny: Jako dziecko wykazywał ogromny talent do śpiewu pod okiem Charlesa Gounoda.
• Ekspresowy portret Wagnera: W 1882 roku w Palermo namalował portret Richarda Wagnera w zaledwie 35 minut.
• Filozofia życiowa: „Ból mija, ale piękno pozostaje” – jego słynna dewiza.
• Wizyta w Luwrze: W 1919 roku odwiedził Luwr, aby zobaczyć swoje prace obok dzieł wielkich mistrzów.

Pierre-Auguste Renoir pozostaje jedną z najwybitniejszych postaci impresjonizmu, którego dzieła, mimo trudności życiowych i zdrowotnych, emanują radością życia i celebracją piękna. Jego zdolność do obserwacji i uchwycenia ulotnych chwil, połączona z mistrzostwem technicznym, zapewniła mu miejsce w panteonie światowych artystów. Jego wpływ na rozwój sztuki nowoczesnej jest nie do przecenienia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pierre-Auguste_Renoir