Richard Burton: Aktorski gigant Hollywood i Elizabeth Taylor

30

Richard Burton, urodzony jako Richard Walter Jenkins Jr. 10 listopada 1925 roku w Pontrhydyfen w Walii, był brytyjskim aktorem o charakterystycznym, melodyjnym barytonowym głosie, który stał się jego znakiem rozpoznawczym. Jego bogata kariera, choć naznaczona problemami z alkoholem, przyniosła mu siedem nominacji do Oscara, nagrodę Grammy, a także nagrody BAFTA i Złoty Glob. Po burzliwym, dwukrotnym małżeństwie z Elizabeth Taylor, z którą stworzył jeden z najgłośniejszych związków w historii Hollywood, zmarł 5 sierpnia 1984 roku w wieku 58 lat w Céligny w Szwajcarii, pozostawiając po sobie dziedzictwo jednego z najwybitniejszych głosów w historii teatru i kina.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 1984 roku miał 58 lat.
• Żona/Mąż: Był żonaty cztery razy, w tym dwukrotnie z Elizabeth Taylor.
• Dzieci: Posiadał troje dzieci, w tym aktorkę Kate Burton.
• Zawód: Aktor.
• Główne osiągnięcie: Siedem nominacji do Oscara, nagroda Grammy, liczne inne nagrody i status legendy teatru i kina.

Richard Burton: Życiorys i biografia

Podstawowe informacje

Dane osobowe i pochodzenie

Richard Burton, a właściwie Richard Walter Jenkins Jr., przyszedł na świat 10 listopada 1925 roku w miejscowości Pontrhydyfen w Walii, jako dwunaste z trzynaściorga dzieci górnika węglowego i jego żony.

Aktor zmarł 5 sierpnia 1984 roku w wieku 58 lat w Céligny w Szwajcarii. Jego charakterystyczny, melodyjny barytonowy głos był powszechnie znany i stanowił jego znak rozpoznawczy, pozwalając na budowanie potężnych kreacji aktorskich.

Edukacja i zmiana nazwiska

Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej, Richard Burton rozważał różne ścieżki kariery. Studiował w Exeter College na Uniwersytecie Oksfordzkim w ramach specjalnego programu stypendialnego oferowanego przez RAF. Jego edukacja i rozwój aktorski były mocno kształtowane przez jego mentora, Philipa Burtona, który uczył go dykcji. W wieku 18 lat, oficjalnie drogą aktu prawnego, Richard zmienił nazwisko na „Burton”, przyjmując nazwisko swojego mentora.

Życie prywatne

Rodzina i dzieciństwo

Richard Burton doświadczył wczesnej straty matki, która zmarła, gdy miał zaledwie dwa lata. Po jej śmierci opiekę nad nim przejęła jego starsza siostra Cecilia. Jego ojciec był górnikiem węglowym i alkoholikiem, co dodatkowo wpływało na jego trudne dzieciństwo w robotniczym środowisku Port Talbot w Walii.

Małżeństwa i związki

Małżeństwo z Sybil Williams

Pierwszą żoną Richarda Burtona była Sybil Williams, którą poślubił 5 lutego 1949 roku. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1963 roku, w dużej mierze z powodu burzliwego romansu Burtona z Elizabeth Taylor.

Związek z Elizabeth Taylor

Relacja Richarda Burtona z Elizabeth Taylor była tematem licznych doniesień medialnych. Byli dwukrotnie małżeństwem: od 1964 do 1974 roku, a następnie ponownie od 1975 do 1976 roku. Ich pełna pasji i kłótni relacja była jednym z najczęściej opisywanych tematów w mediach, wyznaczając nowe standardy w kulturze celebrytów.

Późniejsze małżeństwa

Po drugim rozwodzie z Elizabeth Taylor, Richard Burton poślubił Suzy Miller. Jego ostatnią żoną była Sally Hay, z którą pozostawał w związku aż do swojej śmierci w 1984 roku.

Potomstwo

Richard Burton miał troje dzieci. Jedną z jego córek jest Kate Burton, która podążyła śladami ojca i również została aktorką, kontynuując rodzinne dziedzictwo w świecie filmu i teatru.

Kariera zawodowa

Początki i rozwój

Debiut teatralny i szekspirowski

Początki kariery aktorskiej Richarda Burtona sięgają teatru szkolnego. Po zmianie nazwiska na Burton, w styczniu 1944 roku zadebiutował na West Endzie w Londynie. Lata 50. XX wieku ugruntowały jego pozycję jako wybitnego aktora szekspirowskiego. Jego interpretacja Hamleta z 1964 roku, wystawiona w reżyserii Johna Gielguda, przeszła do historii jako legendarne przedstawienie na Broadwayu.

Przełom w karierze filmowej

Na wielkim ekranie Richard Burton zadebiutował w 1949 roku w filmie „The Last Days of Dolwyn”. Jego początkowe filmowe sukcesy obejmowały takie produkcje jak „The Rains of Ranchipur” (1952) i „The Robe” (1953) – pierwszy film nakręcony w technice CinemaScope, za który był nominowany do Oscara. Przełomem w jego karierze, który ugruntował jego status gwiazdy, była rola w „Becket” (1964), za którą również otrzymał nominację do Nagrody Akademii.

Najważniejsze role i projekty

Sukcesy na Broadwayu (Camelot)

W 1960 roku Richard Burton odniósł wielki sukces na Broadwayu, wcielając się w rolę Króla Artura w musicalu „Camelot”. To właśnie za tę rolę otrzymał prestiżową nagrodę Tony, co podkreśliło jego wszechstronność sceniczną.

Inne wybitne kreacje aktorskie to między innymi rola w „Kto się boi Virginii Woolf?” (Who’s Afraid of Virginia Woolf?) z 1966 roku, za którą również otrzymał nominację do Oscara. Również jego rola w „Anna tysiąca dni” (Anne of the Thousand Days) z 1969 roku, gdzie wcielił się w postać Henryka VIII, przyniosła mu nominację do Oscara. Kolejną ważną rolą była ta w filmie „Moja kuzynka Rachela” (Cousin Rachel), za którą otrzymał swoją pierwszą nominację do Oscara.

Status gwiazdy

W połowie lat 60. XX wieku Richard Burton osiągnął status jednej z największych gwiazd box-office i stał się jednym z najlepiej opłacanych aktorów na świecie. Jego kontrakt z 20th Century Fox opiewał na trzy filmy i łączną wartość 150 000 dolarów, co świadczyło o jego rosnącej popularności i wartości rynkowej w Hollywood.

Nagrody i osiągnięcia

Nagrody filmowe i teatralne

Rekord nominacji do Oscara bez wygranej

Richard Burton jest rekordzistą pod względem liczby nominacji do Nagrody Akademii bez zdobycia statuetki. Aktor był nominowany do Oscara aż siedem razy, jednak nigdy nie udało mu się wygrać. Wśród filmów, za które otrzymał nominacje, znajdują się m.in. „The Robe”, „Becket”, „Kto się boi Virginii Woolf?”, „Moja kuzynka Rachela”, „Anna tysiąca dni”, „The Assassination of Trotsky” oraz „Where Eagles Dare”.

Warto wiedzieć: Najważniejsze filmy, za które Richard Burton otrzymał nominacje do Oscara, to:

• „Moja kuzynka Rachela” (Cousin Rachel)
• „Szata” (The Robe)
• „Becket”
• „Kto się boi Virginii Woolf?” (Who’s Afraid of Virginia Woolf?)
• „Anna tysiąca dni” (Anne of the Thousand Days)

Nagroda Grammy

Choć kojarzony jest przede wszystkim z aktorstwem, Richard Burton zdobył również nagrodę Grammy, co podkreślało jego talent do pracy z głosem i wszechstronność artystyczną.

Inne prestiżowe wyróżnienia

W swojej bogatej kolekcji nagród Richard Burton posiadał również m.in. nagrodę BAFTA, Złoty Glob oraz wspomnianą już nagrodę Tony za rolę Króla Artura w „Camelot”.

Uznanie krytyków

Legendarny krytyk Kenneth Tynan określił Richarda Burtona jako „naturalnego następcę Oliviera”, co świadczy o jego wyjątkowym talencie i pozycji w świecie teatru i kina.

Majatek i finanse

Kontrakty i zarobki

Na początku swojej kariery w Hollywood, Richard Burton wynegocjował znaczący kontrakt z 20th Century Fox, obejmujący trzy filmy i łączną wartość 150 000 dolarów. Po udanym debiucie filmowym, podpisał również kontrakt z Alexandrem Kordą, który gwarantował mu stypendium w wysokości 100 funtów tygodniowo. Jego życie naznaczone było zarówno wielkimi zarobkami, jak i problemami finansowymi, częściowo związanymi z jego stylem życia i uzależnieniem od alkoholu.

Zdrowie i styl życia

Problemy z alkoholem

Richard Burton zmagał się z ciężkim uzależnieniem od alkoholu. Według wielu krytyków, jego problemy z alkoholem znacząco wpłynęły na jego karierę i sprawiły, że nie w pełni wykorzystał swój ogromny talent aktorski.

Wczesne nałogi

Uzależnienie od alkoholu i papierosów zaczęło się u Burtona już w młodym wieku. Zaczął palić papierosy i pić alkohol jeszcze jako nieletni chłopak.

Sport i zainteresowania

Pasja do sportu

Rugby było największym zainteresowaniem Richarda Burtona. Twierdził nawet, że wolałby zagrać dla reprezentacji Walii niż wystąpić jako Hamlet. W młodości wykazywał wszechstronność sportową, grając nie tylko w rugby, ale także w krykieta, tenisa oraz tenisa stołowego.

Zainteresowania intelektualne

Od czasów szkolnych Richard Burton wykazywał ogromne zainteresowanie czytaniem poezji oraz literatury angielskiej i walijskiej. Był znany z wysokiej inteligencji i ogromnej wiedzy literackiej.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Służba wojskowa

W latach 1944–1947 Richard Burton służył w Royal Air Force (RAF). Ze względu na słaby wzrok pełnił tam głównie funkcje administracyjne, co pozwalało mu jednak na dalszy rozwój aktorski i podróże.

Talenty wokalne i praca fizyczna

Jako dziecko, Richard Burton posiadał tak czysty głos, że zdobył nagrodę na festiwalu eisteddfod jako sopran chłopięcy. Przed zdobyciem sławy, jako młody chłopak, zarabiał na życie rozwożąc gazety.

Wpływ Philipa Burtona

Philip Burton, nauczyciel i mentor Richarda, odegrał kluczową rolę w jego życiu. Nauczył go dykcji poprzez intensywne ćwiczenia i próbował go adoptować, stając się dla młodego aktora postacią ojca zastępczego. Jego wpływ na kształtowanie Burtona jako aktora i człowieka był nieoceniony.

Warto wiedzieć: Philip Burton nie mógł adoptować Richarda, ponieważ był o 20 dni za młody, by spełnić wymóg bycia 21 lat starszym od adoptowanego.

Dziedzictwo i wpływ na kulturę

Richard Burton, dzięki swojej charyzmie, potężnemu głosowi i niezwykłym rolom, do dziś uważany jest za jednego z najwspanialszych aktorów w historii teatru i kina. Jego burzliwe życie z Elizabeth Taylor stworzyło podwaliny pod współczesną kulturę celebrytów i zainteresowanie mediów życiem prywatnym gwiazd. Mimo problemów osobistych, jego pracowitość i przygotowanie do ról były powszechnie podziwiane. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Céligny, w Szwajcarii.

Kluczowe daty w życiu Richarda Burtona

Richard Burton, mimo zmagań z uzależnieniem, pozostawił po sobie dziedzictwo niezapomnianego talentu aktorskiego i potężnego głosu, dowodząc, że nawet w obliczu osobistych trudności można osiągnąć wielkość.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Burton