Schumann: Robert Schumann, Clara Schumann, op. i Clary.

21

Robert Schumann (ur. 8 czerwca 1810 w Zwickau, zm. 29 lipca 1856 w Endenich pod Bonn) był jednym z najwybitniejszych niemieckich kompozytorów epoki romantyzmu. Uznawany za wirtuoza fortepianu, błyskotliwego krytyka muzycznego i wydawcę, poświęcił swoje życie sztuce, tworząc dzieła do dziś stanowiące fundament muzyki klasycznej. Jego życie, choć naznaczone twórczą pasją i głęboką miłością do żony, wybitnej pianistki Clary Wieck, było również walką z problemami zdrowotnymi i psychicznymi.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 29 lipca 1856 roku miał 46 lat.
• Żona/Mąż: Clara Schumann (z domu Wieck).
• Dzieci: Osiem, w tym pianistka i kompozytorka Marie Schumann.
• Zawód: Kompozytor, pianista, krytyk muzyczny, wydawca.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnych dzieł fortepianowych, pieśni i symfonii, które zdefiniowały muzykę romantyzmu i wywarły trwały wpływ na kolejne pokolenia kompozytorów.

Podstawowe informacje

Dane biograficzne

Robert Schumann urodził się 8 czerwca 1810 roku w Zwickau, w saksońskim mieście, które dziś stanowi część Niemiec. Jego życie zakończyło się 29 lipca 1856 roku w wieku zaledwie 46 lat. Ostatnie lata spędził w prywatnym sanatorium w Endenich pod Bonn, gdzie przebywał od 1854 roku po próbie samobójczej. Pełne lata życia kompozytora to okres od 1810 do 1856 roku.

Pochodzenie i wczesne lata

Robert Schumann był najmłodszym z pięciorga dzieci Augusta Schumanna i Johanny Christiane. Pochodził z zamożnej rodziny z klasy średniej. Jego ojciec, August Schumann, był cenionym księgarzem, autorem i wydawcą, co z pewnością wpłynęło na literackie zacięcie młodego Roberta. To właśnie ojciec pielęgnował jego zainteresowania muzyczne, kupując mu fortepian i zabierając na koncerty.

Edukacja i wybory życiowe

Po śmierci ojca w 1826 roku, matka Roberta nalegała na podjęcie studiów prawniczych. W 1828 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie w Lipsku, a rok później przeniósł się do Heidelbergu. Mimo formalnego wykształcenia prawniczego, jego serce należało do muzyki. Ostatecznie porzucił prawo, by w pełni poświęcić się karierze kompozytorskiej.

Życie prywatne i rodzinne

Relacje i związki

Nieszczęśliwe zaręczyny z Ernestine von Fricken

W 1835 roku Robert Schumann potajemnie zaręczył się z Ernestine von Fricken, jedną z uczennic jego przyszłego teścia, Friedricha Wiecka. Związek ten został jednak zerwany, gdy Schumann dowiedział się o nieślubnym pochodzeniu Ernestine i braku posagu, co w tamtych czasach było istotnym czynnikiem.

Batalia o małżeństwo z Clarą Wieck

Najważniejszym związkiem w życiu Roberta Schumanna było jego małżeństwo z Clarą Wieck. Zanim jednak do niego doszło, kompozytor musiał stoczyć czteroletnią, zaciekłą walkę prawną z ojcem Clary, Friedrichem Wieckiem. Friedrich uważał Roberta za nieodpowiedniego kandydata na męża dla swojej córki. Dopiero w 1840 roku sąd zezwolił na ślub, co było wielkim triumfem dla zakochanych.

Rodzina i małżeństwo z Clarą Schumann

Małżeństwo z Clarą Wieck, zawarte w 1840 roku, było dla Roberta Schumanna źródłem ogromnej inspiracji i stabilizacji. Clara, sama będąca wybitną pianistką i kompozytorką, wspierała męża zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Ich wspólne życie, choć naznaczone wieloma trudnościami, było głęboko zakorzenione w muzyce i sztuce.

Przeprowadzka do Düsseldorfu

W 1850 roku rodzina Schumannów przeniosła się do Düsseldorfu. Celem tej przeprowadzki było objęcie przez Roberta stanowiska miejskiego dyrektora muzyki, co miało zapewnić stabilizację finansową i umożliwić dalszy rozwój artystyczny.

Kariera zawodowa i działalność

Droga do kompozycji

Koniec marzeń o wirtuozerii pianistycznej

Marzenia Roberta Schumanna o karierze wirtuoza fortepianu legły w gruzach z powodu postępującego paraliżu palca prawej dłoni, który uniemożliwił mu dalsze granie. Ten niefortunny stan zdrowotny zmusił go do całkowitego skupienia się na kompozycji około 1832 roku. Choć utrata szansy na karierę pianistyczną była tragedią, otworzyła ona drogę do jego niezrównanego talentu kompozytorskiego, ratując go jednocześnie przed służbą wojskową.

Działalność dziennikarska i krytyczna

Współzałożenie i redakcja „Neue Zeitschrift für Musik”

W 1834 roku Robert Schumann stał się współzałożycielem i redaktorem prestiżowego czasopisma „Neue Zeitschrift für Musik” (Nowy Tygodnik Muzyczny). Przez dziesięć lat wykorzystywał łamy pisma do promowania postępowe nurty w muzyce i wspierania młodych talentów. Jego artykuły, charakteryzujące się głębokim zrozumieniem i pasją do sztuki, uczyniły go jednym z najważniejszych krytyków muzycznych swoich czasów.

Odkrycia i promowanie talentów

Rozpoznanie geniuszu Johannesa Brahmsa

Jednym z najbardziej znaczących epizodów w działalności krytycznej Schumanna było odkrycie talentu młodego Johannesa Brahmsa. W 1853 roku poznał 20-letniego Brahmsa, którego geniusz natychmiast rozpoznał. Schumann publicznie wychwalał jego talent w entuzjastycznym artykule, co przyczyniło się do rozpoczęcia kariery jednego z najwybitniejszych kompozytorów XIX wieku.

Twórczość muzyczna

Wczesna twórczość fortepianowa

W latach 30. XIX wieku Schumann tworzył niemal wyłącznie na fortepian, komponując dzieła, które do dziś stanowią kanon literatury fortepianowej. Do jego najsłynniejszych arcydzieł z tego okresu należą „Carnaval” Op. 9, „Kinderszenen” (Sceny dziecięce) oraz pełna głębi i emocji „Kreisleriana”. Te utwory charakteryzują się innowacyjnością formalną i harmoniczną oraz głębią wyrazu.

Rok Pieśni (1840)

Rok 1840, tuż po ślubie z Clarą Schumann, był dla kompozytora niezwykłym okresem eksplozji kreatywności w dziedzinie liryki wokalnej. Powstały wówczas cykle pieśni, które do dziś należą do najpiękniejszych przykładów tego gatunku, w tym słynne „Dichterliebe” (Miłość poety). Jego cykl pieśni jest kwintesencją romantycznego podejścia do formy muzycznej, łącząc poezję z muzyką w doskonałej harmonii.

Twórczość symfoniczna

W 1841 roku Schumann zwrócił się ku większym formom, kończąc swoją Pierwszą Symfonię, znaną jako „Wiosenna”. W kolejnych latach stworzył łącznie cztery symfonie, które mimo początkowych trudności w odbiorze, stały się ważnym elementem repertuaru orkiestrowego, prezentując unikalny styl kompozytora.

Muzyka kameralna

Rok 1842 był dla Roberta Schumanna „rokiem kameralistyki”. W tym krótkim czasie napisał trzy kwartety smyczkowe oraz słynny Kwintet fortepianowy, które do dziś są cenione za swoją innowacyjność i głębię wyrazu. Jego muzyka kameralna stanowi ważną część jego dorobku.

Opera „Genoveva”

Jedyną operą, jaką skomponował Robert Schumann, była „Genoveva”, ukończona w 1850 roku. Niestety, dzieło to nie odniosło znaczącego sukcesu i do dziś jest wystawiane niezwykle rzadko, stanowiąc jednak ważny, choć mniej znany, element jego dorobku artystycznego.

Dziedzictwo i wpływ

Inspiracja dla kompozytorów

Wpływ na kompozytorów niemieckich

Muzyka Roberta Schumanna stała się bezpośrednią inspiracją dla wielu późniejszych gigantów kompozytorskich. Jego innowacyjne podejście do harmonii, formy i wyrazu artystycznego wywarło ogromny wpływ na takich twórców jak Gustav Mahler, Richard Strauss oraz Arnold Schoenberg. Jego dzieła stanowiły punkt odniesienia dla rozwoju muzyki niemieckiej.

Wpływ na szkołę rosyjską

Twórczość Schumanna wywarła również znaczący wpływ na rosyjskich kompozytorów. Jego muzyka rezonowała z artystami takimi jak Piotr Czajkowski, którzy czerpali z jego bogatego języka muzycznego i emocjonalnej głębi. Wpływ ten jest widoczny w ich własnych dziełach.

Zdrowie i ostatnie lata życia

Problemy zdrowotne

Problemy z ręką i próby leczenia

Robert Schumann przez lata zmagał się z postępującym paraliżem palca prawej dłoni, co uniemożliwiło mu kontynuowanie kariery pianistycznej. Próbował leczyć ten problem wszelkimi dostępnymi metodami epoki, jednak bezskutecznie.

Niestabilność psychiczna

Przez całe dorosłe życie kompozytor zmagał się z okresami głębokiej depresji i niestabilności emocjonalnej. Te problemy psychiczne znacząco utrudniały mu pracę i stanowiły stałe tło jego życia.

Próba samobójcza i odosobnienie

W 1854 roku, po gwałtownym pogorszeniu stanu psychicznego, Robert Schumann podjął próbę samobójczą, rzucając się do Renu. Został uratowany przez rybaków, ale na własną prośbę resztę życia spędził w odosobnieniu, w prywatnym sanatorium w Endenich pod Bonn, gdzie zmarł w 1856 roku.

Ciekawostki

Alter ego kompozytora

Schumann stworzył dwie fikcyjne postacie, które reprezentowały różne aspekty jego osobowości: porywczego Florestana oraz łagodnego, poetyckiego Euzebiusza. Te alter ego często pojawiały się w jego krytyce muzycznej i w niektórych jego kompozycjach, nadając im dodatkową głębię.

Kryptogramy muzyczne

Kompozytor uwielbiał ukrywać wiadomości w nutach, tworząc tzw. kryptogramy muzyczne. Przykładem są „Wariacje Abegg” Op. 1, oparte na motywie nut A-B-E-G-G, które stanowiły inicjały jego ówczesnej przyjaciółki. Jego zamiłowanie do ukrytych znaczeń jest fascynującym aspektem jego twórczości.

Zamiłowanie do literatury

Jako syn wydawcy, Schumann był pasjonatem literatury. Jego ulubionym autorem był Jean Paul, którego styl miał kluczowy wpływ na jego wyobraźnię muzyczną. Ta literacka wrażliwość przejawiała się w programowości wielu jego utworów, a także w jego twórczości pieśniowej.

Odkrycie i promocja dzieł innych kompozytorów

Schumann odegrał ważną rolę w odkrywaniu i promowaniu dzieł innych kompozytorów. Podczas wizyty u brata Franza Schuberta w 1838 roku, odnalazł rękopis „Wielkiej” Symfonii C-dur i doprowadził do jej premiery, znacząco przyczyniając się do popularyzacji twórczości Schuberta.

Najważniejsze dzieła Roberta Schumanna

• Wczesna twórczość fortepianowa: „Carnaval” Op. 9, „Kinderszenen” (Sceny dziecięce), „Kreisleriana”.
• Rok Pieśni (1840): cykle pieśni, m.in. „Dichterliebe” (Miłość poety).
• Twórczość symfoniczna: Pierwsza Symfonia („Wiosenna”), łącznie cztery symfonie.
• Muzyka kameralna: trzy kwartety smyczkowe, Kwintet fortepianowy.
• Opera: „Genoveva”.

Chronologia życia i kariery Roberta Schumanna

Robert Schumann, mimo przedwczesnej śmierci i zmagań z chorobą psychiczną, pozostawił po sobie niezapomniane dziedzictwo muzyczne. Jego innowacyjne podejście do formy, harmonii i wyrazu artystycznego wywarło głęboki wpływ na rozwój muzyki romantycznej i późniejszych epok, inspirując kolejne pokolenia kompozytorów. Jego dzieła, od intymnych utworów fortepianowych po potężne symfonie i wzruszające pieśni, nadal poruszają słuchaczy na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Schumann