Stalin: Józef Stalin – jeden z największych zbrodniarzy w historii

14

Józef Stalin, urodzony jako Ioseb Besarionis dze Jughashvili, był jednym z najbardziej wpływowych i kontrowersyjnych przywódców XX wieku. Na styczeń 2024 roku, mając 145 lat, pozostaje postacią budzącą ogromne emocje i dyskusje. Jako Sekretarz Generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego od 1922 roku, a później Premier ZSRR, Stalin skonsolidował absolutną władzę, kształtując losy milionów ludzi poprzez swoją ideologię i politykę. Jego życie naznaczone było tragicznymi wydarzeniami osobistymi, w tym śmiercią obu żon i skomplikowanymi relacjami z dziećmi, co stanowi integralną część jego złożonej biografii.

Józef Stalin, właściwie Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili, był czołowym przywódcą komunistycznym i dyktatorem Związku Radzieckiego. Jego rządy, trwające od lat 20. XX wieku aż do śmierci 5 marca 1953 roku, odcisnęły głębokie piętno na historii Rosji i świata, niosąc ze sobą zarówno okresy industrializacji i zwycięstwa w wojnie, jak i terror oraz śmierć milionów ludzi. Zmarł Józef Stalin w Moskwie w wieku 74 lat, kończąc tym samym etap swojej niezwykle burzliwej kariery politycznej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2024 roku ma 145 lat.
• Żona/Mąż: Ekaterine Svanidze (pierwsza żona), Nadieżda Allilujewa (druga żona).
• Dzieci: Jakow Dżugaszwili, Wasilij Stalin, Swietłana Allilujewa, Artiom Siergiejew (adoptowany).
• Zawód: Dyktator, przywódca polityczny, wojskowy.
• Główne osiągnięcie: Konsolidacja władzy w ZSRR, przywództwo w II wojnie światowej (choć okupione ogromnymi stratami).

Podstawowe informacje o Józefie Stalinie

Józef Stalin, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Ioseb Besarionis dze Jughashvili, przyszedł na świat w biednej gruzińskiej rodzinie. Nazwisko „Stalin”, pod którym przeszedł do historii jako jeden z największych tyranów i ludobójców w dziejach, było pseudonimem przyjętym w późniejszym okresie jego działalności rewolucyjnej. Urodził się 18 grudnia 1878 roku (według starego stylu 6 grudnia) w miejscowości Gori, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego, co obecnie jest Gruzją.

Jako przywódca Związku Radzieckiego, Józef Stalin zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie. W chwili śmierci miał 74 lata, kończąc tym samym niemal trzydziestoletni okres swoich rządów. Jego miejsce spoczynku budzi kontrowersje; początkowo po śmierci w 1953 roku jego ciało zostało zmumifikowane i umieszczone w Mauzoleum Lenina. Jednak w 1961 roku, w ramach procesu destalinizacji, zostało ono usunięte i pochowane przy murze Kremla (Kremlin Wall Necropolis), gdzie spoczywa do dziś. W dokumentach partyjnych i państwowych posługiwał się specyficznym, stylizowanym podpisem, a wśród bliskich współpracowników i w kręgach rewolucyjnych znany był pod pseudonimem „Koba”.

Rodzina i życie prywatne Józefa Stalina

Ojcem Józefa Stalina był Besarion Jughashvili, a matką Ekaterine Geladze. Rodzina żyła w ubóstwie, co miało istotny wpływ na wczesne lata życia przyszłego dyktatora i jego późniejszą ideologię, kształtując jego postrzeganie świata i społeczeństwa. To trudne dzieciństwo w Gruzji było jednym z czynników, które wpłynęły na jego późniejszą ścieżkę kariery.

Pierwsze małżeństwo Stalina, zawarte w 1906 roku z Ekaterine Svanidze, zakończyło się tragedią. Jego żona zmarła zaledwie rok później, w 1907 roku, pozostawiając go z ich wspólnym synem, Jakowem. Drugie małżeństwo, zawarte w 1919 roku z Nadieżdą Allilujewą, również miało tragiczny finał. Nadieżda, matka jego dwójki dzieci, popełniła samobójstwo w 1932 roku, co stało się tematem licznych historycznych spekulacji i miało głęboki wpływ na życie osobiste Stalina.

Dzieci Józefa Stalina

• Jakow Dżugaszwili (z pierwszego małżeństwa)
• Wasilij Stalin (z drugiego małżeństwa)
• Swietłana Allilujewa (z drugiego małżeństwa)
• Artiom Siergiejew (adoptowany)

Relacje z dziećmi były skomplikowane, a jego stosunek do nich często naznaczony był surowością i dystansem, co odzwierciedlało jego ogólne podejście do życia i władzy. Najstarszy syn Stalina, Jakow Dżugaszwili, dostał się do niemieckiej niewoli podczas II wojny światowej. Według przekazów, Stalin odmówił jego wymiany na niemieckiego generała, co według dostępnych informacji doprowadziło do śmierci syna w obozie jenieckim. Ta postawa odzwierciedlała bezwzględność Stalina, który stawiał interes państwa i ideologii ponad więzy rodzinne, nawet w obliczu tragedii osobistej.

Kariera polityczna i budowanie władzy

Początki edukacji Józefa Stalina miały miejsce w Seminarium Duchownym w Tyflisie (dzisiejsze Tbilisi). Jednak zamiast podążać ścieżką duchownego, młody Iosif zaangażował się w działalność marksistowskiej Socjaldemokratycznej Robotniczej Partii Rosji. Jego radykalne poglądy i zaangażowanie w ruch rewolucyjny szybko zdefiniowały jego przyszłą drogę.

W celu finansowania frakcji bolszewickiej Włodzimierza Lenina, Stalin organizował napady na banki oraz inne działania przestępcze. Ta działalność uczyniła go jednym z najbardziej operatywnych i skutecznych działaczy podziemia, który nie wahał się używać radykalnych metod w celu realizacji celów partii. Był to kluczowy etap jego wczesnej kariery rewolucyjnej.

Stalin pełnił funkcję redaktora gazety „Prawda”, która była głównym organem prasowym partii. Wykorzystywał to narzędzie do szerzenia ideologii bolszewickiej, budowania swojej pozycji w strukturach partii oraz kształtowania opinii publicznej. „Prawda” stała się potężnym narzędziem propagandy w jego rękach.

Za swoją wywrotową działalność przeciwko caratu, Józef Stalin był wielokrotnie aresztowany przez policję i zsyłany na Syberię. Z tych zesłań kilkakrotnie udawało mu się uciekać, co świadczyło o jego determinacji i umiejętności unikania represji. Te doświadczenia utrwaliły jego niechęć do carskiego reżimu.

Kluczowe stanowiska w karierze

• Sekretarz Generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego: 3 kwietnia 1922 – 16 października 1952
• Premier Związku Radzieckiego: 6 maja 1941 – 5 marca 1953
• Ludowy Komisarz ds. Narodowości: 1917–1923
• Ludowy Komisarz Inspekcji Robotniczo-Chłopskiej: 1920–1922

Objęcie stanowiska Sekretarza Generalnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego 3 kwietnia 1922 roku było kluczowym momentem w karierze Stalina. Piastował je aż do 16 października 1952 roku, wykorzystując tę pozycję do obsadzania kluczowych stanowisk lojalnymi sobie ludźmi, co pozwoliło mu stopniowo umacniać swoją władzę. Równolegle, od 6 maja 1941 roku aż do swojej śmierci w 1953 roku, sprawował funkcję Premiera Związku Radzieckiego, co dawało mu pełną, formalną kontrolę nad rządem, szczególnie w burzliwym okresie II wojny światowej.

Choć początkowo Stalin rządził w ramach kierownictwa kolektywnego, do lat 30. XX wieku skutecznie wyeliminował wszystkich swoich rywali politycznych, w tym Lwa Trockiego. Stał się tym samym absolutnym dyktatorem, którego wola była prawem w całym Związku Radzieckim. Konsolidacja władzy była procesem długotrwałym i brutalnym. Ideologia stalinizmu, skodyfikowana przez Stalina, stanowiła oficjalną interpretację marksizmu jako marksizmu-leninizmu. Wprowadził on również własne koncepcje, takie jak „socjalizm w jednym kraju”, co stało się fundamentem systemu polityczno-społecznego znanego jako stalinizm. Ta ideologia miała ogromny wpływ na rozwój ZSRR i ruchów komunistycznych na świecie.

Służba wojskowa i dowodzenie

W latach 1918–1920 Józef Stalin służył w Armii Czerwonej, biorąc aktywny udział w rosyjskiej wojnie domowej oraz wojnie polsko-bolszewickiej. Pełnił rolę komisarza politycznego i dowódcy, przyczyniając się do konsolidacji władzy bolszewickiej na terenach objętych konfliktem. Jego zaangażowanie w działania wojskowe było kluczowe dla utrzymania reżimu.

Od 1941 roku Stalin osobiście dowodził Radzieckimi Siłami Zbrojnymi podczas II wojny światowej. Od 19 lipca 1941 do 3 marca 1947 roku piastował również stanowisko Ministra Sił Zbrojnych ZSRR. Jego naczelne dowództwo było kluczowe dla strategicznego kierowania wojskami w walce z III Rzeszą i jej sojusznikami.

W 1945 roku, po zwycięstwie nad nazistowskimi Niemcami, Józefowi Stalinowi przyznano unikalny i najwyższy stopień wojskowy – Generalissimusa Związku Radzieckiego. Było to uhonorowanie jego roli w dowodzeniu Armią Czerwoną i doprowadzeniu kraju do zwycięstwa w najkrwawszym konflikcie w historii.

Pomnik i nekropolia przy murze Kremla

W latach 1941–1945 Stalin stał na czele Państwowego Komitetu Obrony (GKO). Ten organ posiadał nadzwyczajną władzę nad całym państwem w czasie trwania konfliktu zbrojnego, koordynując wysiłek wojenny i zarządzając wszystkimi aspektami życia w ZSRR w okresie II wojny światowej.

Kontrowersje i czarne karty historii

W latach 30. XX wieku Józef Stalin zainicjował tzw. Wielki Terror (Great Purge). W ramach tej kampanii miliony ludzi uznanych za „wrogów ludu” zostało rozstrzelanych lub wysłanych do łagrów. Ofiarami byli nie tylko przeciwnicy polityczni, ale również wielu wysokich rangą oficerów Armii Czerwonej i działaczy partyjnych, co znacząco osłabiło potencjał obronny i intelektualny kraju.

Polityka przymusowej kolektywizacji rolnictwa prowadzona przez Stalina doprowadziła w latach 1932–1933 do katastrofalnego głodu, znanego jako Hołodomor. Szczególnie dotknięta została Ukraina, gdzie w wyniku tego sztucznie wywołanego głodu zmarły miliony ludzi. Była to jedna z najtragiczniejszych konsekwencji jego rządów.

W latach 1939–1941 Józef Stalin utrzymywał sojusz z Adolfem Hitlerem na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow. Ten pakt umożliwił obu mocarstwom podział stref wpływów w Europie Wschodniej, co miało dalekosiężne skutki dla historii kontynentu i doprowadziło do wybuchu II wojny światowej. Relacje między Hitlerem a Stalinem były złożone i naznaczone wzajemną nieufnością.

Warto wiedzieć: Rządy Stalina wiązały się z ogromną liczbą ofiar śmiertelnych. Szacuje się, że miliony ludzi straciły życie w wyniku egzekucji, głodu oraz nieludzkich warunków panujących w systemie obozów pracy przymusowej (Gułag). Stalin jest postrzegany jako jeden z największych zbrodniarzy i tyranów w dziejach ludzkości, odpowiedzialny za śmierć milionów ludzi. Historia Polski również nosi ślady jego wpływu i działań.

Ciekawostki o Józefie Stalinie

Zachowało się nagranie z 9 maja 1945 roku, na którym Józef Stalin ogłasza bezwarunkową kapitulację Niemiec. Jest to jedno z niewielu dostępnych dokumentów dźwiękowych prezentujących jego głos, co pozwala na przybliżenie jego sposobu mówienia i charakterystycznej intonacji. Jego głos jest symbolem końca II wojny światowej.

Józef Stalin był rekordzistą pod względem zasiadania w kluczowych instytucjach władzy. Był członkiem Biura Politycznego (Politbiura) nieprzerwanie od 1917 do 1953 roku, a także Sekretariatu KC od 1922 do 1953 roku. To nieustające zaangażowanie w organy decyzyjne świadczy o jego dominującej pozycji w partii komunistycznej.

Zanim Józef Stalin został Premierem ZSRR, piastował szereg innych ważnych urzędów. Wśród nich znalazł się urząd Ludowego Komisarza ds. Narodowości (1917–1923) oraz Ludowego Komisarza Inspekcji Robotniczo-Chłopskiej (1920–1922). Ewolucja tych stanowisk pokazuje stopniowy wzrost potęgi jego władzy w strukturach państwowych i partyjnych.

Podsumowując, analiza życia i rządów Józefa Stalina ukazuje złożoną postać, której działania miały dalekosiężne konsekwencje dla historii świata, przypominając o wadze krytycznego spojrzenia na władzę i jej wpływ na losy ludzkości. Jego dziedzictwo pozostaje przedmiotem intensywnych badań i debat historycznych, podkreślając znaczenie analizy jego wpływu na XX wiek.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Stalin