Yul Brynner – Ikona kina, król sceny, tajemniczy aktor o wielu obliczach

11

Yul Brynner, właściwie Julij Borisowicz Briner, był wszechstronnym aktorem o niezwykłym charyzmie i charakterystycznym wizerunku, który na zawsze zapisał się w historii kina. Urodzony 11 lipca 1920 roku, na dzień dzisiejszy ma 103 lata. Jego kariera obejmowała zarówno scenę teatralną, jak i wielkie produkcje filmowe, a legendarna rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” przyniosła mu światowe uznanie, Oscara i nagrodę Tony. Brynner, posiadający wielokulturowe korzenie, był również ojcem trójki dzieci z poprzednich związków i adopcji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 103 lata (stan na czerwiec 2024)
• Żona/Mąż: Trzy razy żonaty (Virginia Gilmore, Doris Kleiner, Jacqueline Thion de la Chaume)
• Dzieci: Yul „Rock” Brynner Jr., Mia, Melody
• Zawód: Aktor
• Główne osiągnięcie: Legendarne role teatralne i filmowe, w tym Król Mongkut w „Królu i ja”, za które zdobył Oscara i nagrodę Tony.

Podstawowe informacje biograficzne

Dane osobowe i pochodzenie

Prawdziwe nazwisko aktora to Julij Borisowicz Briner (Юлий Борисович Бринер). Imię otrzymał na cześć swojego dziadka, kupca Julija Iwanowicza Brinnera. Jego korzenie były niezwykle różnorodne, obejmując dziedzictwo szwajcarsko-niemieckie, rosyjskie oraz buriackie (mongolskie). Brynner urodził się 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, mieście wówczas znajdującym się pod okupacją japońską i będącym częścią Republiki Dalekiego Wschodu.

W ciągu swojego życia posiadał trzy różne obywatelstwa. Od 1922 do 1943 roku był obywatelem Związku Radzieckiego. W 1943 roku przyjął obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, a w późniejszym okresie życia został obywatelem Szwajcarii. Charakterystycznym elementem jego wizerunku stała się ogolona na łyso głowa, którą po raz pierwszy zaprezentował w 1951 roku na potrzeby roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”. Ten znak firmowy pielęgnował przez całą swoją karierę.

Kariera zawodowa

Początki kariery

Zanim Yul Brynner zdobył sławę jako gwiazda kina, jego droga artystyczna rozpoczęła się w innych dziedzinach. W 1935 roku zadebiutował w paryskim kabarecie „Hermitage”, gdzie występował jako gitarzysta i piosenkarz. Jego wszechstronność przejawiała się również w pracy jako akrobata trapezowy w trupie cyrkowej, co świadczy o jego wczesnych zainteresowaniach różnorodnymi formami scenicznymi.

Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, Brynner skierował swoje kroki w stronę aktorstwa. Studiował sztukę aktorską w Connecticut pod okiem wybitnego rosyjskiego aktora Michaiła Czechowa, który wywarł znaczący wpływ na jego rozwój artystyczny. W czasie II wojny światowej, wykorzystując swoje umiejętności językowe, Brynner aktywnie działał w sferze publicznej, pracując jako spiker i komentator radiowy dla Office of War Information oraz Voice of America, przyczyniając się do przepływu informacji w trudnych czasach.

Przełomowa rola w „Królu i ja”

Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” stała się dziełem życia Yula Brynnera, definiując jego karierę i przynosząc mu międzynarodowe uznanie. Aktor wcielał się w tę postać łącznie przez 4 625 razy na scenie teatralnej, co świadczy o niezwykłej determinacji i oddaniu roli. To właśnie za tę kreację Brynner zdobył prestiżową nagrodę Tony, a później również Oscara, stając się jedną z zaledwie dziesięciu osób w historii, które dokonały takiego wyczynu za tę samą rolę.

Warto wiedzieć: Ostatni występ Yula Brynnera w tej legendarnej roli miał miejsce 30 czerwca 1985 roku, zaledwie kilka miesięcy przed jego śmiercią.

Sukcesy filmowe

Rok 1956 okazał się przełomowym w karierze Yula Brynnera, przynosząc mu szereg znaczących sukcesów filmowych. Obok triumfu na deskach teatralnych związanego z „Królem i ja”, aktor zagrał również dwie pamiętne role w filmach kinowych. Wcielił się w postać Ramzesa II w epickim dziele „Dziesięcioro przykazań”, a także zagrał generała Bunina w filmie „Anastazja”. Te role ugruntowały jego pozycję jako jednego z czołowych aktorów Hollywood.

Ikona gatunków filmowych

Yul Brynner na stałe zapisał się w historii kina jako niezapomniana postać w gatunku westernu, wcielając się w rolę Chrisa Adamsa w kultowym filmie „Siedmiu wspaniałych” z 1960 roku. Jego charyzma i wyrazistość sprawiły, że postać ta stała się symbolem gatunku. Kilkanaście lat później, w 1973 roku, Brynner stworzył kolejną ikoniczną postać, tym razem w filmie science-fiction „Westworld”, gdzie zagrał rewolwerowca-androida, udowadniając swoją wszechstronność i zdolność do adaptacji w różnych konwencjach filmowych.

Życie prywatne i rodzina

Rodzina pochodzenia

Yul Brynner wychowywał się w zamożnej rodzinie, która posiadała znaczące majątki. Jego rodzice byli szwajcarsko-rosyjskimi właścicielami ziemskimi i deweloperami kopalni srebra na Syberii, co zapewniło mu luksusowe dzieciństwo. Jego ojciec, Boris Julijewicz Briner, był inżynierem górnictwa i wynalazcą. Jednakże, w 1924 roku, Boris Briner porzucił rodzinę, wiążąc się z aktorką Kateriną Kornakową.

Małżeństwa i dzieci

Życie osobiste Yula Brynnera obfitowało w liczne związki i doświadczenia rodzinne. W 1944 roku poślubił amerykańską aktorkę Virginię Gilmore. Owocem tego małżeństwa był syn, Yul „Rock” Brynner Jr. Po rozstaniu z Gilmore, w 1960 roku Brynner po raz drugi stanął na ślubnym kobiercu, tym razem z chilijską modelką Doris Kleiner. Ceremonia zaślubin odbyła się bezpośrednio na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”, co dodaje tej chwili wyjątkowego charakteru.

Trzecie małżeństwo Yula Brynnera trwało od 1971 do 1981 roku i zawarł je z francuską socjetą Jacqueline Thion de la Chaume. Para wspólnie zdecydowała się na adopcję dwojga dzieci z Wietnamu: córki Mii oraz córki Melody, rozszerzając swoją rodzinę o nowe członków. Warto również wspomnieć o burzliwym, długoletnim romansie, który Brynner nawiązał na początku lat 50. z legendarną aktorką Marleną Dietrich, starszą od niego o 19 lat, podczas pracy nad produkcją „Król i ja”.

Dzieci Yula Brynnera

• Yul „Rock” Brynner Jr. (syn z Virginią Gilmore)
• Mia (adoptowana z Jacqueline Thion de la Chaume)
• Melody (adoptowana z Jacqueline Thion de la Chaume)

Nagrody i osiągnięcia

Główne wyróżnienia

Yul Brynner należy do elitarnego grona artystów, którzy w swojej karierze zdobyli zarówno nagrodę Tony, jak i Oscara. Jest jedną z zaledwie dziesięciu osób w historii, którym udało się tego dokonać za tę samą rolę – w jego przypadku była to niezapomniana kreacja króla Mongkuta. To podwójne wyróżnienie stanowi niezwykłe świadectwo jego talentu i wszechstronności, docenionego zarówno na deskach teatru, jak i na ekranie.

Uznanie w Hollywood

Hollywood doceniło wkład Yula Brynnera w rozwój sztuki filmowej, przyznając mu szereg prestiżowych wyróżnień. W 1956 roku aktor został uhonorowany uroczystością odciśnięcia swoich dłoni przed słynnym Grauman’s Chinese Theatre, co stanowi symboliczne miejsce w historii kina. Sześć lat później, w 1960 roku, Yul Brynner otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, potwierdzając swój status międzynarodowej legendy kina.

Nagrody i wyróżnienia Yula Brynnera

Działalność filantropijna i osobowość

Zaangażowanie społeczne

Yul Brynner wykazywał głębokie zaangażowanie w sprawy społeczne, szczególnie w odniesieniu do społeczności romskiej, z którą czuł silną więź. W 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów (International Romani Union), co podkreśla jego rolę jako lidera i orędownika tej grupy. Dodatkowo, aktor pełnił funkcję specjalnego konsultanta Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. uchodźców, dokumentując swoją pracę dla ONZ za pomocą własnych fotografii, co świadczy o jego trosce o losy ludzi dotkniętych kryzysami humanitarnymi.

Jednakże, jak często bywa w przypadku postaci publicznych, Yul Brynner miał również skłonność do ubarwiania swojej biografii. W wywiadach często opowiadał zmyślone historie, twierdząc na przykład, że urodził się jako Taidje Khan na wyspie Sachalin. Te anegdoty dodawały mu tajemniczości, ale jednocześnie stanowiły pewien element legendy, która otaczała jego postać.

Cechy charakteru

Yul Brynner był postacią o wielu talentach i pasjach wykraczających poza aktorstwo. Był biegłym gitarzystą, co zawdzięczał lekcjom u swojej siostry Very. Jego muzyczne zainteresowania zaowocowały wydaniem albumu „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” w 1967 roku, co pokazuje jego wszechstronność artystyczną. Poza muzyką, Brynner był również aktywnym fotografem. Jego prace fotograficzne zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię i opublikowane w albumie „Yul Brynner: Photographer”, ukazując inny wymiar jego artystycznej wrażliwości.

Zdrowie i ostatnie lata

Walka z uzależnieniami

W młodości, po kontuzji odniesionej podczas pracy w cyrku, Yul Brynner zmagał się z uzależnieniem od opium. Problem ten potraktował bardzo poważnie, przechodząc skuteczną, roczną kurację w klinice w Lozannie w 1937 roku. Ta walka z nałogiem stanowi ważny, choć mniej znany aspekt jego życia, ukazujący jego siłę charakteru i determinację w pokonywaniu trudności.

Choroba i przesłanie

We wrześniu 1983 roku Yul Brynner otrzymał druzgocącą diagnozę – nieoperacyjnego raka płuc. Informację tę usłyszał zaledwie kilka godzin przed swoim 4000. występem w „Królu i ja”, co stanowiło niezwykle trudny moment w jego życiu. Świadomy zbliżającej się śmierci, aktor postanowił podzielić się swoim doświadczeniem z szeroką publicznością. Udzielił poruszającego wywiadu w programie „Good Morning America”, w którym otwarcie ostrzegał przed śmiertelnymi skutkami palenia tytoniu, przekazując ważne przesłanie antynikotynowe.

Śmierć i miejsce spoczynku

Yul Brynner zmarł 10 października 1985 roku w Nowym Jorku, w wieku 65 lat. Został pochowany na terenie opactwa Saint-Michel de Bois-Aubry we Francji, kończąc ziemską podróż w miejscu spokoju.

Ciekawostki

Wielojęzyczność

Dzięki bogatemu doświadczeniu życiowemu i podróżom, Yul Brynner władał wieloma językami. Jego umiejętności lingwistyczne obejmowały rosyjski, francuski, japoński, węgierski oraz angielski, co świadczy o jego otwartości na różne kultury i łatwości w komunikacji międzynarodowej.

Yul Brynner był postacią, która wywarła znaczący wpływ na świat filmu i teatru, pozostając w pamięci widzów dzięki swoim niezapomnianym rolom i charyzmie. Jego życie, naznaczone sukcesami artystycznymi, wyzwaniami osobistymi i zaangażowaniem społecznym, stanowi fascynujący przykład bogatej biografii artystycznej.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner